Publicystyka 19 lipca 2012

Podstawowe wiadomości na temat prawosławia

Prawosławie, ortodoksja (gr.

Prawosławie, ortodoksja (gr. orthodoxía ‘prawidłowy kult’, ‘prawidłowa wiara’), chrześcijaństwo wschodnie charakteryzujące się ciągłością tradycji od czasów apostolskich. Początki Kościoła prawosławnego sięgają czasów apostolskich i pierwszych gmin chrześcijańskich. Po prawie trzech wiekach prześladowań, w roku 313 na mocy edyktu podpisanego przez cesarzy Konstantyna i Licyniusza chrześcijaństwo zostało religią, która mogła być legalnie wyznawana. Od tego momentu rozpoczyna się dynamiczny rozwój Kościoła i związane z tym systematyczne określanie nauczania i zasad jego organizacji. Powszechny Kościół prawosławny uznaje postanowienia siedmiu soborów powszechnych, które wypowiadały się w sprawach wiary i które formułowały dogmaty prawd wiary chrześcijańskiej:

Sobór Nicejski I – 325 r.
Sobór Konstantynopolitański I – 381 r.
Sobór Efeski – 431 r.
Sobór Chalcedoński – 451 r.
Sobór Konstantynopolitański II – 553 r.
Sobór Konstantynopolitański III – 680 r.
Sobór Nicejski II – 787 r.

W pierwszym tysiącleciu chrześcijaństwa ukształtował się system pięciu patriarchatów: Rzymu, Konstantynopola, Aleksandrii, Antiochii oraz Jerozolimy. W roku 1054, ze względów dogmatycznych, nastąpił rozłam (schizma) miedzy patriarchatami konstantynopolitańskim, aleksandryjskim, antiocheńskim i jerozolimskim a patriarchatem rzymskim. Od tego momentu możemy mówić o zupełnie odrębnych Kościołach: prawosławnym i rzymskokatolickim, które rozwinęły odmienne systemy organizacji kościelnej.

Organizacja Kościoła:

Autokefalia. Istotną i charakterystyczną cechą ustroju Kościoła prawosławnego jest autokefalia (gr. autós „sam”, kephale „głowa”). Autokefalia (samodzielność) to pełna niezależność Kościoła lokalnego, jako jednostki odrębnej, która wchodzi w skład całego Kościoła powszechnego, spojonego wspólną wiarą. Kościół prawosławny składa się z Kościołów krajowych rozproszonych po całym świecie. Różnią się one obrzędami kościelnymi oraz lokalnymi zwyczajami. Niezależność każdego Kościoła autokefalicznego wyraża się w niezależności hierarchii, prawodawstwa i sądownictwa danego Kościoła krajowego od innych samorządnych Kościołów.

Ważną cechą Kościoła prawosławnego jest fakt, iż wszyscy biskupi są wobec siebie równi; metropolita czy patriarcha – to tylko primus inter pares – tj. pierwszy wśród równych.

Kościoły autokefaliczne zachowują jedność z pozostałymi Kościołami lokalnymi dzięki temu, że mają wspólne Wyznanie Wiary, opracowane przez sobory powszechne (uznane zarówno na Wschodzie jak i na Zachodzie – siedem soborów powszechnych i zachowują sukcesję apostolską hierarchii, pozostają w związku dogmatycznym i kanonicznym.

Kościoły lokalne, chcąc zachować jedność i kanoniczność nie mogą:

samowolnie wprowadzać innowacji do Tradycji, zwyczajów i zasad kanonicznych Kościoła powszechnego,
wprowadzać nowych dogmatów,
ingerować w sprawy wewnętrzne innych Kościołów,
pogardzać prawami i zwyczajami innych Kościołów.

Kościoły autonomiczne. Należy jeszcze odróżniać autokefalię Kościoła od autonomii. Kościół autonomiczny musi uzyskać zgodę na swą działalność od Kościoła macierzystego oraz nie może wykraczać w swym ustawodawstwie, sądownictwie i administracji poza nadane mu przez Kościół macierzysty prawa. Ograniczenia mogą dotyczyć np. konieczności zatwierdzenia wyborów personalnych dokonywanych w Kościele autonomicznym przez hierarchię Kościoła macierzystego.

Liczba kościołów w świecie. Obecnie w prawosławiu istnieje 15 Kościołów autokefalicznych oraz 4 Kościoły autonomiczne:

Prawosławne Kościoły autokefaliczne: