Wspomnienie I Pieszej Pielgrzymki z Białegostoku na Świętą Górę Grabarkę

I Piesza Pielgrzymka z Białegostoku na św. Górę Grabarkę z okazji Święta Przemienienia Pańskiego odbyła się w sierpniu 1986 r. Zorganizowana została przez Bractwo diecezjalne - Radę Diecezjalną Młodzieży Prawosławnej Diecezji Białostocko-Gdańskiej. Była to nieoficjalna pielgrzymka ze względu na brak pozwolenia na jej organizację ze strony władz.

W związku z powyższą sytuacją organizatorzy po rozmowie z Metropolitą Sawą, ówczesnym arcybiskupem, ordynariuszem diecezji białostocko-gdańskiej, postanowili nie ogłaszać informacji o pielgrzymce w parafiach i rozpocząć ją w Zabłudowie. W pielgrzymce wzięło udział niewiele ponad 50 osób, głównie studenci, a także osoby pracujące, przede wszystkim aktywnie związane z działalnością młodzieży prawosławnej w Białymstoku. W Milejczycach do pielgrzymki dołączyło trzech seminarzystów ze Słowacji (ówczesnej Czechosłowacji).

Pielgrzymka rozpoczęła się w Zabłudowie molebnem odsłużonym przez o. Mikołaja Ostapczuka, proboszcza tamtejszej parafii. Trasa wiodła przez Solniki, Koźliki, Miniewicze, Pawły, Ryboły, Wojszki, Ploski, Rajsk, Haćki, Bielsk Podlaski, Orlę, Kleszczele, Milejczyce i Żerczyce.

Do Bielska Podlaskiego pielgrzymi szli w jednej grupie, niosąc trzy krzyże i ikonę św. męcz. Gabriela (otrzymaną w Zabłudowie). Przemieszczali się głównie polnymi drogami, przecinając tylko kilkakrotnie szosę do Bielska. Pewnie z tego też powodu pozostawali oni "niewidoczni" dla ówczesnych służb bezpieczeństwa. W Bielsku Podlaskim pielgrzymka świadcząc o prawosławiu przemaszerowała z krzyżami głównymi ulicami miasta i dotarła do cerkwi pw. św. Archanioła Michała.

Od Bielska, ze względu na wyżej wspomniane zainteresowanie służb bezpieczeństwa i brak oficjalnego pozwolenia, pielgrzymi podzielili się na trzy grupy. Każda z nich liczyła około 20 osób i z jednym krzyżem w odstępach około 20-30 minutowych wyruszyła w dalszą drogę. Podział wiązał się z faktem, iż poruszanie się po drogach w latach 80., w grupach do 20 osób, nie wymagało pozwolenia.
Wiedząc o podjętej inicjatywie przedstawiciele organów bezpieczeństwa odwiedzali (przed przybyciem pielgrzymki) proboszczów parafii w Kleszczelach i Milejczycach – o. Mikołaja Kiełbaszewskiego oraz o. Antoniego Czapko. Podczas tych wizyt sugerowali, aby duchowni nie przyjmowali pielgrzymów. Oczywiście duchowni nie posłuchali ich rad i pielgrzymom zapewniono posiłek i nocleg. Sami pielgrzymi spotkali się ze służbami w Milejczycach, gdzie zostali przez nich sfotografowani.

Różne spodziewane i niespodziewane utrudnienia, w tym brak transportu i bagaże na własnych plecach, kaprysy pogody, specjalny nadzór służb bezpieczeństw,a nie przeszkodziły pielgrzymom I Pieszej Pielgrzymki w 1986 roku w dotarciu na Św. Górę Grabarkę. Szlak, dosłownie i w przenośni, został wówczas przetarty dzięki czemu dziś już po raz 30. ma miejsce Piesza Pielgrzymka z Białegostoku na Św. Górę Grabarkę, organizowana przez Diecezjalne Bractwo Młodzieży Prawosławnej w Białymstoku.

Fot. prywatne archiwum Sławomira Nazaruka, pierwszego przewodniczącego Diecezjalnego Bractwa Młodzieży Prawosławnej w Białymstoku i organizatora pielgrzymki w 1986 roku.

— Sławomir Nazaruk