Skąd wzięła się tradycja odprawiania Kanonu św. Andrzeja z Krety?

Tradycja sprawowania kanonu św. Andrzeja abpa Krety sięga czasów VI Soboru Powszechnego – VII wieku (wg. S. Bułgakowa – „Nastolnaja kniga”). Kanon pokutny św. Andrzeja to około 250 troparionów, po których każdorazowo śpiewany jest werset „Zmiłuj się nade mną, Boże, zmiłuj się nade mną” (Pomiłuj mia Boże, pomiłuj mia). Ukazuje on na przykładzie licznych postaci ze Starego i Nowego Testamentu drogę duszy ludzkiej od całkowitego upadku do skruchy i nawrócenia. Dusza ludzka wzywana jest do otrząśnięcia się z grzechu. Wyraża to kondakion „Duszo ma, o duszo ma! Powstań, czemu śpisz? Koniec się zbliża i powinnaś być zatrwożona. Przebudź się, aby zlitował się nad Tobą Chrystus Bóg, który wszędzie jest i wszystko wypełnia.”

Wielki kanon pokutny czyta się w pierwszym tygodniu Wielkiego Postu (w czterech częściach – od poniedziałku do czwartku), a następnie w całości w piątym tygodniu Wielkiego Postu ( jutrznia czwartku czyli praktycznie w środę wieczorem).

Święty Andrzej z Krety znany jest jako kaznodzieja i poeta. Jest prawdopodobnie twórcą tej formy kanonu, jaką posługujemy się dziś. Pierwotną, wcześniejszą formą kanonu był tzw. Trypiesniec – kanon złożony z trzech pieśni. Kanon z dziewięciu pieśni pojawił się właśnie w czasach św. Andrzeja. Święty jest również autorem kanonów na inne święta – Poczęcie Bogurodzicy przez św. Annę, Narodziny Bogurodzicy, Sobotę Łazarza i in.

Żywot św. Andrzeja z Krety

— Redakcja