Coraz bliżej pojednania?

W lutym bieżącego roku przybędzie do Moskwy z oficjalną wizytą zwierzchnik Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Poza Granicami Rosji – Metropolita Ławr. Wraz z tym wydarzeniem należy oczekiwać dalszej poprawy, a może nawet pełnej normalizacji stosunków wewnątrz Cerkwi rosyjskiej. Od końca ubiegłego roku dostrzegalna jest znaczna poprawa stosunków pomiędzy Patriarchatem Moskiewskim a Rosyjską Cerkwią Prawosławną Poza Granicami Rosji. Tak zwana „Cerkiew zarubieżna” utworzona została przez część duchowieństwa oraz część świeckich, którzy w okresie rewolucji udali się na emigrację i którym szczególnie droga była rodzina carska. Cerkiew ta od początku lat dwudziestych, z uwagi na postawę Patriarchatu Moskiewskiego, który uznał władzę bolszewików, zaprzeczała jego ważności, uznając go za „narzędzie w rękach bezbożnego komunistycznego państwa”. Niektórzy biskupi określali Cerkiew rosyjską wprost jako „kościół sowiecki”, który utracił kanoniczną jedność z Kościołem Apostolskim, a przez to – jak twierdzili – jego sakramenty nie są ważne. Z drugiej strony, Cerkiew zarubieżna utrzymywała oficjalne kontakty wyłącznie z Patriarchatem Jerozolimskim, a pozostałe Kościoły autokefaliczne dotychczas widziały w niej fragment Cerkwi rosyjskiej, pozostający w konflikcie z Kościołem macierzystym. Prawdziwy przełom nastąpił dopiero pod koniec ubiegłego roku. W dniach od 17 do 22 listopada 2003 r. na zaproszenie Soboru Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej przebywała w Moskwie delegacja Soboru Cerkwi zarubieżnej, w skład której weszli między innymi: Marek – biskup Berlina i całych Niemiec, Hilarion – biskup Sydney, Australii i Nowej Zelandii oraz Cyryl, biskup San Francisco i Zachodniej Ameryki. Delegacja uczestniczyła w rozmowach z Patriarchą Aleksym II, które dotyczyły głównie przezwyciężenia istniejącego rozłamu w oparciu o wspólną kanoniczną Tradycję, z poszanowaniem kościelnych i administracyjnych realiów, które miały miejsce w XX wieku. Podjęto również decyzję o powstaniu komisji, które zajęłyby się przezwyciężaniem przeszkód istniejących na drodze do pełnej jedności. W liście Soboru Biskupów Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej Poza Granicami Rosji, podpisanym przez jej zwierzchnika, Metropolitę Ławra oraz trzynastu innych biskupów, wyrażono wdzięczność za gościnne przyjęcie w Moskwie delegacji Cerkwi zarubieżnej, a także za uznanie jej za część Cerkwi Rosyjskiej. Biskupi tej Cerkwi podkreślili, że „w chwili obecnej Kościół stoi przed nowymi wyzwaniami, kiedy granice pomiędzy państwami nie odgrywają już takiej roli jak w przeszłości, przestała istnieć żelazna kurtyna, rozdzielone kiedyś – jak się wydawało na zawsze – rodziny mają możliwość porozumiewania się, a powstałe rany goją się. Pomimo widocznego podziału jedność Ciała Chrystusa przetrwała, a biskupi Kościoła są wezwani do dążenia do pełnego zjednoczenia”.

Na zdj.: Metropolita Ławr oraz jeden z uczestników delegacji - biskup San Francisco i Zachodniej Ameryki - Cyryl

— Szymon Krzyszczuk