Czy Akademia Teologiczna na wyspie Halki wznowi swoją działalność?

Na należącej do archipelagu Wysp Książęcych wyspie Halki leżącej na morzu Marmara nieopodal Istambułu w pięknym monasterze Świętej Trójcy znajduje się Akademia Teologiczna, która przez całe wieki kształciła duchowieństwo na potrzeby Patriarchatu Konstantynopolitańskiego oraz mniej licznych teologów świeckich.

Według tradycji założył ją w IX wieku Patriarcha Focjusz (837 – 886). W roku 1971 została ona z powodu nacisków władz tureckich zamknięta. Bezpośrednią przyczyną tego była ustawa zakazująca prowadzenia prywatnych uczelni wyższych. Od tamtej chwili kolejni Patriarchowie podejmowali wysiłki w celu wznowienia działalności Akademii, które najczęściej sprowadzały się do publicznych apeli o zezwolenie na podjęcie wykładów. Patriarchat nigdy nie porzucił nadziei, że Akademia w końcu ponownie zacznie kształcić teologów. W salach, w których niegdyś odbywały się wykłady w dalszym ciągu stoją tradycyjne ławy szkolne, co naocznie kilka lat temu stwierdził autor niniejszej notatki.

W ubiegłym tygodniu w siedzibie Patriarchy Ekumenicznego gościł turecki minister edukacji Hussein Tselik, który oświadczył, że podejmowane są kroki zmierzające do wznowienia działalności Akademii i że obecnie nie istnieją przeszkody, które uniemożliwiałyby tę działalność, gdyby odbywała się „pod kontrolą tureckiego państwa”. W Turcji - dodajmy - istnieją od dłuższego czasu prywatne szkoły wyższe. W specjalnym oświadczeniu dla prasy minister podkreślił, że Patriarcha poinformował go o problemach związanych z uznaniem Akademii i że działania zmierzające do sprecyzowania statusu prawnego uczelni podejmowane są także przez jego resort.

Z drugiej strony słyszalne są głosy wśród przedstawicieli emigracji greckiej, że reaktywowanie Akademii nie ma sensu ponieważ największe skupiska prawosławnej diaspory stworzyły już uczelnie, które posiadają znaczny dorobek naukowy np. Seminarium Świętego Krzyża w Brooklinie w Stanie Massachusetts w USA. Znakomite wydziały teologiczne znajdują się także w Grecji – w Atenach czy Tesalonikach. Natomiast na terenie samej Turcji żyje bardzo niewielu prawosławnych chrześcijan. Szacunkowe dane mówią o liczbie dwóch czy też trzech tysięcy osób.

Na zdjęciu: główne wejście do Akademii Teologicznej na Halki

— Szymon Krzyszczuk