Dialog z Kościołem katolickim - problemy wewnątrz Cerkwi

W dniach 8 – 14 października br. w Rawennie (Włochy) odbyło się dziesiąte już posiedzenie Międzynarodowej Komisji Teologicznej ds. Dialogu między Kościołem katolickim i prawosławnym. Na spotkaniu tym kontynuowano prace nad dokumentem „Eklezjologiczne i kanoniczne konsekwencje sakramentalnej natury Kościoła: Soborowość i Autorytet w Kościele”.

W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele wszystkich lokalnych Kościołów prawosławnych za wyjątkiem reprezentanta Patriarchatu bułgarskiego. Na spotkaniu w Rawennie zakończono pracę nad dokumentem oraz uzgodniono jego ostateczny kształt. Dokument został przesłany zwierzchnikom lokalnych Kościołów prawosławnych celem jego ostatecznego zatwierdzenia, a jego publikacja nastąpi pod koniec bieżącego roku.

Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny reprezentowali: arcybiskup wrocławski i szczeciński Jeremiasz oraz dr Andrzej Kuźma (ChAT i PSD). Tradycyjnie już w pierwszym dniu posiedzenia delegacje obydwu Kościołów spotkały się we własnym gronie. W trakcie spotkania przedstawicieli lokalnych Kościołów prawosławnych przewodniczący delegacji Patriarchatu moskiewskiego, bp Wiednia i Austrii Hilarion (Alfiejew) w proteście przeciwko obecności reprezentantów Autonomicznego Prawosławnego Kościoła Estoniizdecydował się opuścić spotkanie. Patriarchat moskiewski nie uznaje legalności tego Kościoła. Wszyscy prawosławni chrześcijanie zamieszkujący w Estonii podlegają w jego przekonaniu jurysdykcji Patriarchatu moskiewskiego.

W rozmowie z Redakcją dr Andrzej Kuźma powiedział, że abp Jeremiasz zaproponował, by członkowie delegacji estońskiej weszli w skład delegacji Patriarchatu ekumenicznego. Temu rozwiązaniu zaprotestował jednak metropolita Pergamonu Jan wskazując, że prawosławny Kościół Estonii, podobnie jak również autonomiczny prawosławny Kościół Finlandii może i powinien samodzielnie brać udział w międzynarodowych spotkaniach, w których biorą udział inne lokalne Kościoły prawosławne. Dr Kuźma podkreślił, że gest biskupa Hilariona, miał negatywny wpływ na atmosferę całego spotkania.

Tematem następnej sesji plenarnej komisji ma być “Rola biskupa Rzymu w komunii (wspólnocie) Kościoła w pierwszym millennium”. Nie ogłoszono jeszcze daty i miejsca tego spotkania.

Przypomnijmy, że prawosławny Kościół Estonii uzyskał autonomię od Patriarchatu ekumenicznego w roku 1923. Po zajęciu Estonii przez Związek Sowiecki jego zwierzchnik metropolita Aleksander wraz ze znaczną częścią duchowieństwa udał się na emigrację do Szwecji, a na terytorium Estonii, podobnie jak w innych zajętych przez Związek Sowiecki krajach przesiedlono wielu Rosjan, Estończyków z kolei wysiedlając w głąb Rosji. W takich okolicznościach politycznych terytorium Estonii zostało objęte jurysdykcją Patriarchatu moskiewskiego.

W roku 1996 na prośbę władz Estonii oraz wielu Estończyków Patriarchat ekumeniczny odtworzył autonomię Kościoła Estonii, co spotkało się z ostrym sprzeciwem Patriarchatu moskiewskiego i czasowym przerwaniem relacji pomiędzy obydwoma patriarchatami. Następnie udało się osiągnąć kompromis, na mocy którego w Estonii istnieją dwie równoległe jurysdykcje: estońska (z metropolitą Stefanem na czele) oraz rosyjska, której przewodzi metropolita Korneliusz. Spotkanie w Rawennie pokazało jednak, że problem prawosławnej jurysdykcji w Estonii nie został rozwiązany, a istniejący stan rzeczy może być przyczyną jeszcze niejednego konfliktu w Kościele.

Na zdjęciu: wnętrze bazyliki św. Apolinarego, w której m.in. gromadzili się uczestnicy spotkania

— Szymon Krzyszczuk