Hercegowina: wyświęcenie cerkwi Zmartwychwstania w męczeńskiej wsi Prebilovci

W maju tego roku Święty Synod Serbskiej Cerkwi Prawosławnej oficjalnie wpisał do kalendarza świętych męczenników ze wsi Prebilovci (o czym informowaliśmy tutaj) – zginęli oni za prawosławną wiarę w Chrystusa w 1941 roku z rąk chorwackich ustaszów. Szóstego sierpnia chorwaccy fanatyccy katolicy, ulegli ideologii faszystowskiej, zamordowali 820 osób z tysiąca mieszkańców tej serbskiej wsi na terenie regionu Hercegowiny; 600 z nich to były kobiety i dzieci. Powodem było tylko to, że wyznawali prawosławie. W tamtym okresie w okolicach miejscowości zabili jeszcze około 4000 Serbów. Duża jak na ówczesne czasy wieś potem niemalże wymarła – dziś żyje tam około 50 osób, wszyscy w trakcie masakry 1941 roku stracili kogoś z rodziny. Szczątki zamordowanych wrzucono do czternastu jam.

Kiedy wybuchła wojna w Jugosławii, w 1992 roku Chorwaci ponownie wkroczyli do wsi; tym razem mieszkańcy zdołali uciec. Żołnierze spalili domy i wrzucili bomby do jam, w których spoczywały szczątki zamordowanych przez ich rodaków 50 lat wcześniej mieszkańców Prebilovców. Siła eksplozji była tak wielka, że kości i zęby ofiar wbiły się w fundament cerkwi; samą świątynię też wyniesiono w powietrze, cegły leciały na odległość 150 metrów. Stało się to zaledwie rok po wizycie w Prebilovcach patriarchy serbskiego Pawła, który wygłosił tu modlitwę również za nieprzyjaciół i wzywał zebranych mieszkańców do tego, by zawsze być człowiekiem Bożym, a nie tylko człowiekiem „biologicznym”, bo to w rzeczywistości znaczy być „nie-człowiekiem”; nawoływał także, by odnosić się z miłością nawet do wrogów, tak jak tego nauczał Chrystus.

W ostatnich latach powstała decyzja o budowie w tym miejscu nowej cerkwi, która stałaby się już do końca świata miejscem ostatniego spoczynku prebilovackich męczenników. Cerkwi nadano wezwanie Zmartwychwstania Chrystusowego, by przypomnieć, iż męczennicy mają udział w Passze Chrystusowej, i by pokazać ostateczne zwycięstwo dobra. Architektonicznie świątynia przypomina Bazylikę Zmartwychwstania w Jerozolimie; została ona wybudowana dzięki pomocy przede wszystkim serbskiej diaspory z całego świata.

W sobotę, 8 sierpnia br. w Prebilovcach nastąpił dzień, który uczynił Pan, Dzień Zmartwychwstania – patriarcha serbski Ireneusz w asyście dwudziestu hierarchów i 200 kapłanów serbskiego Kościoła wyświęcił cerkiew Zmartwychwstania w tej wsi, a w jej podziemiach złożono relikwie męczenników. Nieśli je potomkowie i krewni nowych świętych, wszyscy ubrani na biało, jako symbol Paschy – procesja, na czele których niesiono krzyż, chorągwie i ikonę męczenników, przeszła uroczyście przez całą miejscowość.

W obrzędzie konsekracji i Boskiej Liturgii uczestniczyły tysiące wiernych, zarówno z Bośni i Hercegowiny, Serbii, jak i innych krajów. Udział wzięli przedstawiciele władz serbskich, w tym i prezydent Republiki Serbskiej w Bośni Milorad Dodik. Na uroczystość przybyli także popularny aktor Petar Božović, pisarz Matija Bećković oraz znany na całym świecie reżyser filmowy Emir Kusturica, który pochodzi z Bośni, i dziesięć lat temu, porzucając islam, wrócił do wiary swoich przodków – prawosławia, przyjmując na chrzcie imię Nemanja. Obecni byli także wysłannicy Watykanu, zabrakło jednak przedstawicieli władz Federacji Bośni i Hercegowiny (obok Republiki Serbskiej to druga część kraju – chorwacka i muzułmańska).

Śpiewał chór seminarium prizreńskiego.

Kazania wygłosili patriarcha Ireneusz oraz biskup zahumsko-hercegowski Grzegorz. Zwierzchnik serbskiej Cerkwi podkreślił, iż to liturgiczne zebranie jest oddaniem chwały męczennikom, których jedyną winą było to, byli Serbami wyznającymi prawosławie. Chwała Bogu, że nie mieli innych win. Żaden inny naród, jak serbski, w ostatnich stu latach nie poniósł tyle ofiar. Prebilovci to tylko jedna serbska Golgota z wielu.

Władyka Grzegorz podkreślił paschalny wymiar tego dnia, oraz świętość miejsca – uświęconego męczeńską krwią za Chrystusa. Wezwał zebranych, by wsłuchali się w głos wstawienniczych modlitw męczenników prebilovackich, który nawołuje do przebaczenia, nie-chowania w sobie urazy, i pozbycia się wszelkiej złej myśli.

Krótki reportaż video

Na podstawie: spc.rs

— Dominika Kovačević