Nowi biskupi w Estonii

Święty Synod Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, na swoim posiedzeniu w dniach 21-24 października br., dokonał wyboru dwóch kandydatów na urzędy biskupów diecezji: Tartu i Pärnu-Sarema autonomicznego prawosławnego Kościoła Estonii pozostającego w łączności kanonicznej z Patriarchatem Ekumenicznym. Archimandrytów Eliasza i Aleksandra zaproponowało – w czerwcu tego roku – Zgromadzenie Generalne Delegatów tego Kościoła, które odbyło się w Tallinie. Uroczystość udzielenia chirotonii biskupiej obydwu kandydatom zaplanowano na styczeń roku 2009.

Jak już wielokrotnie pisaliśmy w naszym serwisie, aktualnie w Estonii istnieją dwie równoległe, prawosławne struktury kościelne. Pierwszą z nich stanowi Estoński Autonomiczny Kościół Prawosławny – który swój status otrzymał w roku 1923, w latach 1945 – 1996 funkcjonował na emigracji, a w roku 1996 jego autonomia została odnowiona. Na czele tego Kościoła stoi metropolita Stefan, Cypryjczyk z pochodzenia. Drugą strukturę stanowi diecezja Patriarchatu Moskiewskiego, używająca nazwy „Estoński Kościół Prawosławny – Patriarchatu Moskiewskiego”, której zwierzchnikiem jest metropolita Korneliusz.

Jak pamiętamy obecność równoległej struktury kościelnej w Estonii wielokrotnie prowadziła do napięć pomiędzy Patriarchatami Konstantynopolitańskim oraz Moskiewskim. W proteście przeciwko obecności delegacji estońskiej, przedstawiciele PM opuścili posiedzenie komisji zajmującej się dialogiem prawosławno-katolickim, które odbywało się w 2007 roku w Rawennie. Przed miesiącem rosyjski Kościół prawosławny zawiesił swoje uczestnictwo w Konferencji Kościołów Europejskich, w proteście przeciwko pozytywnemu rozpatrzeniu wniosku Estońskiego Autonomicznego Kościoła Prawosławnego o jego przyjęcie do tej organizacji.

Również niedawna decyzja Świętego Synodu Patriarchatu Konstantynopolitańskiego wywołała nieprzychylne reakcje w Moskwie. Zastępca Przewodniczącego Wydziału Kościelnych Stosunków Zewnętrznych PM – ks. Wsiewołod Czaplin podkreślił, że w czasie, gdy była rozwiązywana kwestia estońska, Konstantynopol jednostronnie, bez konsultacji założył tam swoją równoległą, strukture. „Bracia tak nie postępują” – zauważył.

Należy podkreślić, że co do zasady, w przypadku prawosławnych kościołów posiadających status autonomii, biskupów poszczególnych diecezji wybiera synod lokalny. Kościół matka dokonuje wyłącznie zatwierdzenia zwierzchnika konkretnego lokalnego kościoła prawosławnego, przedstawionego mu przez synod takiego kościoła. Taka praktyka ma miejsce zarówno w przypadku prawosławnego Kościoła Finlandii, jak i tych Cerkwi, dla których Kościołem – Matką jest Patriarchat Moskiewski (np. Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, Prawosławnego Kościoła Japonii itp.).

Przypadek estoński należy określić jako wyjątkowy, czynności wyboru dokonał synod Patriarchatu Konstantynopolitańskiego wobec braku innych biskupów Estońskiego Autonomicznego Kościoła Prawosławnego, którzy stanowiliby synod tego Kościoła, i mogliby wybrać kandydatów na urzędy biskupie.

Warto podkreślić, że w odbywającym się niedawno w Stambule spotkaniu zwierzchników i przedstawicieli lokalnych Kościołów prawosławnych, brali udział zarówno zwierzchnicy Patriarchatu Moskiewskiego, autonomicznego prawosławnego Kościoła Estonii oraz Estońskiego Kościoła Prawosławnego – Patriarchatu Moskiewskiego. Patriarcha Aleksy, metropolita Stefan oraz metropolita Korneliusz uczestniczyli w obradach oraz wspólnie celebrowali Boską Liturgię. na zdj. metropolita Stefan oraz archimandryci: Eliasz i Aleksander - bezpośrednio po wyborze

— Szymon Krzyszczuk