Obchody św. Sawy w Belgradzie

Święty Sawa to największy serbski święty, patron i oświeciciel serbskiego narodu, pierwszy zwierzchnik serbskiej autokefalicznej Cerkwi, patron serbskiej literatury i szkolnictwa. Mimo że Serbia jeszcze przed narodzinami św. Sawy (koniec XII wieku) przyjęła chrzest, to w kraju z powodu niewiedzy i braku silnego religijnego przywództwa wciąż mieszano praktyki i wierzenia pogańskie z chrześcijańskimi. Dopiero św. Sawa uporządkował te sprawy, spisując tzw. Nomokanon – serbską wersję typikonu – oraz przeobrażając pogański kult zmarłych przodków w kult chrześcijańskich świętych i świąt – odtąd każda serbska rodzina, miast czcić swych ojców, miała czcić wybranego świętego/święto, w dzień którego pierwszy przodek z linii męskiej przyjął chrzest w Cerkwi. Stąd powstał obyczaj Slavy. Również serbską duchowość określa się mianem svetosavlja, a podążającego tą drogą – svetosavcem.

Serbski Kościół Prawosławny obchodzi pamięć swego założyciela nieco w innym terminie niż polska Cerkiew, albowiem 14/27 stycznia. Tego dnia w każdej serbskiej szkole nie ma zajęć, lecz specjalne akademie – modlitwy połączone z przedstawieniami i poczęstunkiem, na których obowiązkowo pojawia się duchowny z najbliższej parafii. Z racji tego, że w tym roku 27 stycznia wypadło w niedzielę, 70% szkół przeniosło obchody na piątek, 25 stycznia. Również doroczna belgradzka Svetosavska Akademija wyjątkowo odbyła się dwa dni wcześniej. Tak jak w poprzednich latach, miejsce uroczystości było w wielkim centrum konferencyjnym Sava Centar w dzielnicy Novi Beograd. Na akademii obecny był patriarcha Serbii Ireneusz, inni serbscy biskupi, liczni profesorowie, a także przedstawiciele najwyższych władz kraju, na czele z premierem Ivicą Dačiciem i serbskimi ministrami, w tym edukacji Žarko Obradoviciem, który mówił: Tylko świętosawską zgodą i jednością oraz przezwyciężaniem obcych interesów dla naszego, ogólnopaństwowego, możemy w obecnych, bardzo skomplikowanych okolicznościach ochronić Kosowo i Metohię, rodaków żyjących tam i ogółem w południowej Serbii oraz zachować tamtejsze nasze świątynie.

Tutaj można obejrzeć zapis tegorocznej akademii (przedstawienie przeplatane muzyką cerkiewną i narodową w multimedialnej oprawie).

Z kolei uroczystości liturgiczne miały miejsce już w faktyczny dzień pamięci św. Sawy, tj. w niedzielę, 27 stycznia. Główną Liturgią była ta sprawowana przez patriarchę Ireneusza w największej cerkwi na świecie – św. Sawy znajdującej się na Vračarze w Belgradzie. Jest to miejsce bardzo symboliczne, gdyż to właśnie tutaj tureccy okupanci spalili relikwie św. Sawy, o czym mówią słowa bardzo popularnego hymny do św. Sawy (ser. "Himna Svetom Savi"): Sinan-pasza ogień rozpala, ciało świętego Sawy pali, lecz nie spali Slavy, ani pamięci o świętym Sawie (ser. Sinan-paša vatru pali, telo svetog Save spali, al’ ne spali slave, niti spomen Save).

Święta Liturgia zgromadziła bardzo wielu wiernych. Po Liturgii patriarcha, zgodnie z obyczajem Slavy, przełamał slavski kolač.

Źródła: spc.rs, rts.rs

— Dominika Kovačević