Pośmiertna rehabilitacja trzech serbskich duchownych

Wielu uważa, iż komunizm w Jugosławii był dość lekki, a Cerkiew mogła działać swobodnie. Tymczasem rządy komunistyczne na wiele sposobów niwelowały rolę Cerkwi w życiu narodu serbskiego i ograniczały możliwości ewangelizacji kolejnych jego pokoleń. Jedną z form prześladowań było ograniczanie praw duchownych, ich szykanowanie, a nawet więzienie. Wśród nich znalazł się św. hieromnich Justyn Popović, i wielu innych, w tym biskup Žičy Bazyli (Kostić), o. Tihomir Veličković i o. Radiša Drašović. Tych trzech ostatnich sąd rehabilitował dopiero w ostatnim tygodniu.

Cała trójka została skazana przez sąd w 1971 roku za „popełnienie przestępstwa” oraz „pogwałcenie porządku i spokoju społecznego”. Biskupa Bazylego uwięziono na miesiąc, zaś dwóch kapłanów skazano na karę grzywny. Największą karą była jednak od tego czasu ich „zła” kartoteka, która utrudniała działalność publiczną. Za co jednak tak naprawdę zostali osądzeni?

Trzeciego października 1971 roku we wsi Brezna miało miejsce poświęcenie wyremontowanej cerkwi pw. św. Dymitra, co w czasach komunistycznych nie było częstym wydarzeniem – ciężko było o odnowę świątyń, a jeszcze trudniej o wybudowanie nowej, przez co najnowsze części Belgradu i Nišu cierpią na brak wystarczającej liczby cerkwi, a kilka parafii musi się mieścić w jednej świątyni. Uroczystość w Breznie zgromadziła około dwa tysiące wiernych. Serbskim zwyczajem na konsekrację cerkwi, biskup wygłosił kazanie stojąc przed jej drzwiami. W tym wystąpieniu władyka Jan otwarcie skrytykował ówczesny system szkolnictwa, edukacji i wychowania młodzieży stwierdzając, iż jest on kłamliwy i niewłaściwy. Na koniec przypomniał, iż prawdziwym serbskim hymnem jest pieśń Bože pravde („Boże sprawiedliwości), a nie Hej, Sloveni. Ten pierwszy był hymnem Serbii kilkadziesiąt lat do powstania królestwa SHS, niedługo potem przemianowanego na Jugosławię; od 2009 roku pieśń ta znowu pełni funkcję hymnu serbskiego. Komunistom przeszkadzały zarówno modlitewna forma tego hymnu, jak i zawarte w nim odwołania do monarchii. Po wystąpieniu hierarchy głos zabrał o. Tihomir, który wezwał zebranych, by nie zapomnieli swojej wiary oraz niczego, co jest serbskie. Na koniec o. Radiša mówił, iż tylko Cerkiew jest duchowym zbawieniem Serbów, i apelował do obecnych, by posłuchali się władyki Bazylego.

Najprawdopodobniej wśród słuchaczy znaleźli się tajni agenci, i sprawa jeszcze tego samego później wyszła na jaw, skutkując medialną nagonką na duchownych oraz błyskawicznym procesem sądowym. Żaden z trzech skazanych kapłanów nie oprotestował decyzji sądu, godząc się tym samym z wyrokiem. Należy tu również dodać, iż biskup Jan już wcześniej wielokrotnie cierpiał szykany ze strony komunistów, m. in. w trakcie różnych napadów był bity, opluwany, ciągany za brodę oraz niszczono mu szaty biskupie, a raz kamieniowano go do znacznego polania się krwi, by usunąć go z funkcji biskupa Banja Luki. Natomiast w trakcie II wojny światowej został aresztowany przez hitlerowców wraz z patriarchą Gabrielem oraz św. Mikołajem Velimirovićem – swoim duchowym nauczycielem.

Teraz, na prośbę diecezji Žičy kierującą się słowami apostoła Pawła Pamiętajcie o swoich ojcach duchowych, którzy głosili wam słowo Boże (Hbr 13,7), sąd w mieście Čačak zajął się sprawą, i rehabilitował trzech skazanych duchownych. Sąd, otrzymawszy niezbędne dowody, ogłosił biskupa Bazylego oraz księży Tihomira i Radišę niewinnymi jakiekolwiek czynu mającego znamiona przestępstwa, a wyrok na nich za podyktowany politycznymi i ideologicznymi motywami.

Na podstawie: spc.rs

— Dominika Kovačević