Święto w Mińskim Seminarium Duchownym

12 lutego – dzień pamięci Trzech Wielkich Hierarchów i Nauczycieli Kościoła: Bazylego Wielkiego, Grzegorza Teologa i Jana Chryzostoma jest również świętem Mińskiego Seminarium Duchownego w Żyrowicach (Białoruś). Dzisiaj w Seminarium odbędą się uroczystości związane z 220 rocznicą utworzenia uczelni.

* Na początku 1785 roku po porozumieniu władz Petersburga i Warszawy reaktywowano katedrę biskupią na terenie Rzeczypospolitej w Słucku. Związane to było z faktem, iż prawosławni zamieszkujący tereny Rzeczypospolitej nie mieli biskupa prawosławnego (od 1772 po I rozbiorze Rzeczypospolitej ostatnia prawosławna katedra Mohyleńska przeszła do Rosji). Już w marcu 1785 roku na katedrę słucką wybrano archimandrytę Wiktora (Sadkowskiego). To jemu, zaraz po chorotonii (9 czerwca 1785r.), powierzono utworzenie na terytorium Rzeczypospolitej prawosławnego seminarium duchownego w Słucku. Po prośbie bp Wiktora i z błogosławieństwa metropolity kijowskiego Samuela przysłano do Słucka wykładowców z Akademii Kijowskiej. 15 września 1785 roku seminarium rozpoczęło nauczanie w murach słuckiego klasztoru. Po powstaniu styczniowym do 1793 roku, w związku z prześladowaniami prawosławnych i aresztem bp Wiktora, nauczanie zostało przerwane. W 1793 diecezja Słucka zmieniła nazwę na Mińską a wraz z nią i nazwa seminarium uległa zmianie.

W 1817 roku za bp Antoniego (Maksymowicza) seminarium zostało zreformowane. Wydzieliły się z niego inne szkoły teologiczne m.in. szkoła parafialna. Seminarium zostało rozdzielone na 3 stopnie nauczania: niższe, średnie i wyższe po dwie klasy na każdym ze stopni. Duża liczba uczniów na zreformowanych uczelniach, stała się przyczyną potrzeby znalezienia nowego miejsca i usamodzielnienia się seminarium. Wraz z początkiem roku szkolnego 1 września 1840 seminarium przeniesiono do Mińska, gdzie seminarium miało swoje miejsce aż do rewolucji w 1917 roku, kiedy to na podstawie dekretu „O oddzieleniu cerkwi od państwa i szkół od cerkwi” zostało ono zamknięte.

Pierwszym krokiem ku odrodzeniu się seminarium stało się zorganizowaniem teologiczno-pasterskich kursów w klasztorze Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Żyrowicach w 1945 roku. W 1947 roku za zgodą władz zmieniono nazwę na Mińskie Duchowne Seminarium, zmianie uległ też sposób dotychczasowego sposobu nauczania. W tym też roku zamknięte zostało Wileńskie Seminarium Duchowne i dwudziestu seminarzystów tamtejszej szkoły zostało przeniesionych do Żyrowic. Władze od dłuższego czasu starały się zlikwidować seminarium m.in. poprzez zakaz przeprowadzania egzaminów wstępnych. Pomimo dobrej kadry nauczycielskiej Mińskie Seminarium Duchowne zostało ponownie zamknięte w 1963 roku.

Ważnym elementem historii jest fakt, iż w murach żyrowickiego klasztoru już od 1828 roku działało Greckokatolickie Litewskie Seminarium Duchowne utworzone przez bp Józefa (Siemaszko). Było ono miejscem przygotowywania kapłanów do zjednoczenia grekokatolików z prawosławnymi. Na uczelni przyjęto system nauczania, zaczerpnięty z Petersburskiego Seminarium. W 1845 z powodu administracyjnych zmian i utworzenia Guberni wileńskiej seminarium przeniesiono do Wilna. W miejsce przeniesionego seminarium w Żyrowicach utworzono szkółkę duchowną.

16 września 1989 roku z błogosławieństwa metropolity mińskiego i białoruskiego Filareta seminarium wznowiło swoją działalność.

Obecnie rektorem seminarium jest archimandryta Leonid (Fil). W seminarium wykłada 37 osób: 4 profesorów, 6 docentów, 1 doktor i 30 kandydatów (nazwy stopni naukowych różnią się od tych przyjętych w Polsce). Nauka w seminarium trwa pięć lat. Po skończeniu alumni otrzymują stopień bakaławra teologii. W roku szkolnym 2005/2006 na studiach dziennych uczy się 184 alumnów (z Białorusi, Rosji, Ukrainy, Litwy oraz innych krajów).

Oprócz seminarium na terenie klasztoru znajduje się Mińska Akademia Duchowna i szkoła psalmistów. Studenci mają swoje wydawnictwa np. „Stupieni”, a swoje talenty naukowe mogą wykorzystywać na innych uczelniach za granicą. Należy zaznaczyć, iż wyjazdy na zagraniczne stypendia nie są tam rzadkością. Studenci mają możliwość wyjazdu m.in. do Rosji, Grecji, Polski, Niemiec, Szwajcarii, Włoch oraz Austrii.

www.minds.by

fot. Andrzej Pugacz

— Andrzej Żukowicki