Wystawa kolorowych fotografii z czasów carskich w Moskwie.

Wielopłaszczyznowe spojrzenie na ginące carskie imperium przedstawiono na wystawie starych, kolorowych fotografii wykonanych przez rosyjskiego uczonego Siergieja Prokudina – Gorskiego. Sensacyjną ekspozycję od 20 listopada 2003 r. wystawia Państwowe Muzeum Architektury w Moskwie. W latach 1905 – 1916 fotograf i wynalazca Siergiej Prokudin – Gorski ( 1863 – 1944 ) stworzył "Kolekcję tego co jest warte zobaczenia w Rosji w naturalnych kolorach." – unikalny zbiór kolorowych fotografii Rosyjskiego Imperium.

To nie pierwszy w tym roku pokaz spuścizny znakomitego fotografa – kronikarza Rosji. Latem wystawa "Wspaniałości fotografii" była pokazana w Muzeum Rosyjskim w rocznicę trzechsetlecia Sankt – Petersburga, wchodząc w oficjalny program spotkań prezydentów Rosji i USA, a następnie rozwinięto ją w stołecznym Muzeum Architektury.

Obecny projekt jest najbardziej pełny i kompleksowy. Ekspozycja nosi podtytuł "Całokształt prac C.M. Prokudina – Gorskiego lata 1905 – 1916". Zawiera wszystkie (1902) kolorowe, zachowane fotografie Prokudina – Gorskiego. Wystawę przeprowadzono wraz z naukowo – restauracyjnym centrum "Restaurator – M" przy pomocy Ministerstwa Kultury Rosji i Rosyjskiej Akademii Nauk. Po raz pierwszy od prawie stu lat zapomnienia, komplet archiwalnych fotografii, wykonanych do pierwszej wojny światowej, dotychczas przechowywany w Bibliotece Kongresu USA, jest udostępniony masowemu widzowi.

Pionier fotografii kolorowej z Petersburga, uczeń Mendelejewa był absolwentem legendarnego Instytutu Technologicznego, uczył się malarstwa w Akademii Sztuk, a tajemnic operowania światłem – w Berlinie i Paryżu. W 1906 r. otrzymał złoty medal na międzynarodowej wystawie w Antwerpii i nagrodę w Nicei za osiągnięcia w zakresie kolorowej fotografii, a wkrótce zapłonął ideą stworzenia pełnego i wyrazistego portretu Rosyjskiego Imperium.

Prokudin – Gorski zamierzał zastosować potencjał fotografii kolorowej w syntetycznym fotoobrazie życia kraju. Z tym planem w 1908 r. zwrócił się do cara Mikołaja II objaśniając mu – także zafascynowanemu fotografią – szczegóły konstrukcji specjalnego aparatu fotograficznego. To urządzenie mogło trzykrotnie w krótkim czasie zapisać obraz na światłoczułą, fotograficzną płytkę poprzez kolorowe filtry ( czerwony, zielony i niebieski ). W projektorze Prokudina trzy oddzielne obrazy łączyły się, dając na ekranie pełnokolorowy kadr.

Głównym celem wynalazcy było krzewienie wiedzy. Za pomocą "optycznych, kolorowych projekcji" miał zamiar przedstawić rosyjskim uczniom historię i kulturę kraju i oswajać z postępem technicznym. W odczytach, z którymi jeździł po całym kraju, pomagał mu "cudowny aparat" o trzech kolorowych filtrach. Projekt zainteresował imperatora, a entuzjazm przerodził się w czyn. W latach 1909 – 12 w specjalnie wyposażonym, kolejowym wagonie, w którym była fotograficzna ciemnia – laboratorium Prokudin objechał 11 regionów.

Plany energicznego uczonego przekreśliła rewolucja – latem 1918 r. był zmuszony wyjechać na emigrację. Poprzez Norwegię dotarł do Anglii, gdzie w 1922 r. opatentował "aparat fotograficzny dla kolorowej kinematografii". Następnie zamieszkał we Francji. W późnym wieku umarł w Paryżu, w niedługim czasie po oswobodzeniu stolicy Francji od wojsk hitlerowskich. W 1948 r. synowie Prokudina, za niecałe 4 tysiące dolarów sprzedali archiwum rosyjskiego "cudotwórcy" – albumy fotograficzne i negatywy na dużych płytach szklanych dla Biblioteki Kongresu USA. Archiwum w lata okupacji niemieckiej schowane było w piwnicy, a po wyjęciu negatywów okazało się że na wielu pojawiły się pęknięcia i pleśń. Z powodu biedy i nie mogąc stworzyć odpowiednich warunków do przechowywania negatywów ( utrzymanie odpowiedniej, stałej temperatury ), rodzina fotografika przyjęła propozycję Funduszu Rockefellera, który kupując kolekcję zapewniał jej zachowanie.

Należ jednak zaznaczyć że podstawowa część dokumentów archiwalnych, przedstawiających działalność S. M. Prokudina-Gorskiego i historia stworzenia jego kolekcji znajduje się w Rosji. Właściciele rodzinnego archiwum mieszkają we Francji, a sama "kolekcja wspaniałości Rosji" 1902 potrójnych, naprawdę unikalnych, kolorowych negatywów w USA. Tam w 1980 r. w końcu przystąpiono do publikacji spuścizny artysty. W Nowym Yorku był wydany album z wybranymi pracami, ale zamieszczono w nim ich zaledwie 170 . Całość 1902 kolorowych fotografii można po raz pierwszy zobaczyć na wystawie w moskiewskim Muzeum Architektury. Więcej zdjęć

— Piotr Chomiuk