Charytyna, księżna litewska (1281)

KRYSTYNA, mniszka, księżna litewska (Prepodobnaja Charitina, kniażna Litowskaja), 5/18 października.

Należy do najbardziej zagadkowych postaci spośród świętych czczonych na ziemiach zachodniej Rusi. Wśród badaczy wciąż brak jest zgodności co do okresu, w którym żyła, tym samym nie znamy dokładnej daty jej narodzin ani śmierci.

Krystyna pochodziła z książęcego, litewskiego rodu. Już w młodości opuściła ojczyznę i osiadła w Nowogrodzie. Archimandryta Herman w wydanej w końcu XIX w. broszurze, opowiada, iż udała się tam na ślub z księciem ruskim Teodorem. Dwunastoletnia wówczas dziewczynka przybyła do Nowogrodu lecz jej narzeczony w dniu ślubu - 10 czerwca 1233 r. - zmarł. Jego ojciec, książę Jarosław, hojnie obdarował księżniczkę i chciał odesłać na Litwę, lecz ona pozostała w Nowogrodzie, osiadając w monasterze świętych Piotra i Pawła. Złożyła tam śluby zakonne, otrzymała imię Krystyna i na równi z innymi mniszkami niosła trudy życia zakonnego. Z biegiem czasu jej oddanie Cerkwi, szczery post i gorące modlitwy stały się dla innych sióstr prawdziwym wzorem. Za swą bogobojność dostąpiła godności przełożonej wspólnoty, później otrzymując też tytuł ihumeni. Zmarła w końcu XIII w., prawdopodobnie w 1281 r. lub 1287 r. i została pochowana pod posadzką monasterskiej cerkwi.

Druga wersja życia księżnej oparta jest na napisie umieszczonym na miedzianym relikwiarzu ustawionym nad miejscem, gdzie ciało Krystyny spoczęło po śmierci. Tu podana jest dokładna data jej śmierci - 5 października 1492 r.

W rodzimym monasterze Krystynę zaczęto uważać za świętą zaraz po jej śmierci. Gdy w okresie późniejszym okazało się, że ciało nie uległo rozkładowi, ułożono na jej cześć troparion i kontakion. Czy i kiedy oficjalnie została kanonizowana przez Cerkiew nie wiadomo.

W ikonografii święta przedstawiana jest w sposób typowy dla męczennic, odziana w lazurowy płaszcz przykrywający również głowę, spod którego widoczna jest jasnoczerwona szata. W dłoni trzyma krzyż.

Imię Krystyna jest odpowiednikiem męskiego imienia Krystyn, które pochodzi od łacińskiego Christinus (Cristinus) - "należący do Chrystusa, chrześcijanin".

opr. Jarosław Charkiewicz