I konferencja Akademii Supraskiej - o śpiewie liturgcznym

W dniach 1 – 2 marca br. w Białymstoku odbywała się pierwsza – międzynarodowa konferencja o śpiewie liturgicznym zorganizowana przez Akademię Supraską. Ponieważ budynki Akademii Supraskiej nie są na tyle wykończone, by konferencja mogła się w nich odbywać, zaproszeni goście wyjątkowo przedstawiali swoje referaty w Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku.

Konferencję rozpoczęła Boska Liturgia w cerkwi Mądrości Bożej w Białymstoku, w trakcie której śpiewał grecki chór z Aten pod dyrekcją Georgiosa Chatzigronoglou – kantora i Wielkiego Melodosa Patriarchatu Konstantynopola. Następnie już w Centrum Kultury Prawosławnej w Białymstoku zwięzłym wprowadzeniem do zagadnienia śpiewu liturgicznego konferencję otworzył Biskup Białostocki i Gdański Jakub, przewodniczący Konwentu Akademii Supraskiej. Na wstępie powitał zaproszonych gości, a szczególnie zwierzchnika Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – Jego Eminencję Sawę, Metropolitę Warszawskiego i Całej Polski, który przedstawił historię odzyskiwania monasteru w Supraślu. Następnie głos zabrał ks. Włodzimierz Misijuk – kanclerz Akademii Supraskiej, który przybliżył zebranym ideę oraz sposób realizacji tej wyjątkowej inicjatywy.

Na pierwszą część wystąpień składały się wykłady: księdza Leoncjusza Tofiluka oraz profesora Dimitra Oikonomou którzy przybliżyli zebranym historyczne i teologiczne wczesnochrześcijańskiego śpiewu liturgicznego. Pierwszy z prelegentów podkreślał znaczenie śpiewu jednogłosowego, który zgodnie z przedstawianymi argumentami pozwala prawosławnemu chrześcijaninowi skupiać się na modlitwie w przeciwieństwie do skomplikowanych utworów polifonicznych. Drugi z prelegentów przedstawił, obok rysu historycznego, praktyczny wymiar wykonywania wczesnej muzyki chrześcijańskiej nadal wykonywanej w prawosławnych świątyniach.

Kolejny cykl wystąpień profesorów: Georgiosa Chatzigronoglou i Konstantinosa Papachristodoulou oraz Marcina Abijskiego dotyczył charakteru i interpretacji greckiej muzyki cerkiewnej. W dalszym ciągu s. Eufalia Zołotariew i dr hab. Włodzimierz Wołosiuk przedstawili kwestie związane z zapisem i tradycjami słowiańskich śpiewów liturgicznych. Wykłady wzbogacone były prezentacjami multimedialnymi.

Po nabożeństwie całonocnego czuwania uczestnicy konferencji oraz wielu innych słuchaczy wzięło udział w koncercie, w trakcie którego zabrzmiały melodie bizantyńskie, polifoniczne oraz znamiennyj raspiew w wykonaniu: chóru młodzieżowego przy parafii klasztornej w Supraślu, chór monasteru na Świętej Górze Grabarce oraz wyżej wspomniany chór z Grecji.

Kolejny dzień rozpoczęła Boska Liturgia w monasterze supraskim oraz poświęcenie Domu Pielgrzyma – bazy noclegowej Akademii Supraskiej, o czym informowaliśmy już w naszym serwisie. Po południu w trakcie ostatniej sesji zabrali głos: Nikolaj Leo Strauss, ks. protodiakon Grzegorz Cebulski z Wrocławia oraz profesor Anatolij Konotop z Moskwy. Pierwszy z wymienionych prelegentów mówił o wpływach śpiewu liturgicznego na wielkich romantyków na przykładzie twórczości Sergiusza Rachmaninowa, drugi przedstawił powojenną historię dostosowywania muzyki cerkiewnej do przekładów tekstów liturgicznych na język polski oraz wskazał na praktyczne problemy przy tego rodzaju pracy. Profesor Anatolij Konotop – zaprezentował Irmologion Supraski w kontekście śpiewu cerkiewnego dawnej Rusi.

Konferencję zakończyła wieczernia ze śpiewem bizantyjskiem w soborze św. Mikołaja oraz recital fortepianowy w budynku Opery i Filharmonii Podlaskiej na rzecz Akademii Supraskiej w wykonaniu Nikolaja Leo Straussa, w trakcie którego zabrzmiały utwory Sergiusza Rachmaninowa.

Konferencja obok jej wymiaru naukowego i koncertowego dała uczestnikom możliwość wielu rozmów i wymiany doświadczeń dotyczących ich wspólnej pasji, jaką jest śpiew cerkiewny. Uczestniczyli w niej również przedstawiciele korpusu dyplomatycznego w osobach ambasadora Grecji Pantelisa Carabassisa, konsula generalnego Republiki Białorusi Mikołaja Aleksiejczuka oraz pani konsul generalnej Austrii - Anastazji Sandhacker, która obok biskupa Jakuba oraz ks. Włodzimierza Misijuka przemówiła do zgromadzonych na koncercie fortepianowym kończącym konferencję.

— Szymon Krzyszczuk