Konferencja naukowa: Umrzeć aby żyć. Europa XXI wieku wobec testamentu księcia Łazarza

29 czerwca 2013 roku, w ramach Dni Kultury Serbskiej w Białymstoku, odbyła się konferencja naukowa Katedry Teologii Prawosławnej, zorganizowana we współpracy z Fundacją Vidovdan i Białostockim Ośrodkiem Kultury.

Temat konferencji - "Umrzeć aby żyć. Europa XXI wieku wobec testamentu księcia Łazarza", skupił ludzi nauki z uczelni w Białymstoku, Mińska na Białorusi i Belgradu. Celem naukowym była odpowiedź na pytanie o aktualność chrześcijańskiego ideału, który w roku 1389 zdeterminował losy serbskiego narodu.

Otwarcia konferencji dokonał JE Ambasador Serbii w Polsce Radojko Bogojević. Pozdrawiając uczestników obrad, ambasador wskazał na znaczenie kosowskiego testamentu dla narodu serbskiego i wyraził podziękowanie za popularyzację wspólnego chrześcijańskiego dziedzictwa.

Ideę św. księcia Łazarza, określaną jako kosowski testament przedstawił pierwszy prelegent, Miroljub Nestorović, serbski teolog z Fakultetu Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Belgradzkiego. Przybliżył on zarówno historyczne wydarzenie związane z obroną Bałkan przed ekspansją Islamu, jak również wyjaśnił chrześcijański fundament, na którym zbudowano mit Kosowskiego Pola.

Wpływ idei św. księcia Łazarza na literaturę słowiańską został przedstawiony w tekście przygotowanym przez prof. Ivana Charotę z Białoruskiego Państwowego Uniwersytetu w Mińsku. Odczytany artykuł nieobecnego profesora ukazał znamienny wpływ testamentu św. księcia na twórczość słowiańskich pisarzy i poetów, wskazał również na nierozerwalną więź - chrześcijański faktor - łączący narody europejskie.

O historycznym wpływie Chrześcijaństwa serbskiego na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego do końca XVI wieku mówił kolejny prelegent, dr. Piotr Chomik z Uniwersytetu w Białymstoku. Wskazał on na żywy kult serbskich świętych na ziemiach Księstwa Litewskiego, widoczny zarówno w hagiografii, jak też i w licznych poświęconych tym świętym zabytkom piśmiennictwa a także świątyniom i klasztorom.

Teologiczny aspekt idei św. Łazarza został przedstawiony przez ks. dra Marka Ławreszuka z Uniwersytetu w Białymstoku. Testament św. księcia został porównany z ideami mesjańskimi obecnymi w historii Kościoła prawosławnego.

O współczesnym znaczeniu idei Kosowego Pola i o sytuacji Serbów na początku XXI wieku mówił Vladan Stamenković, serbski pisarz, publicysta i tłumacz. Wskazał on na testament św. księcia na jako wciąż żywy i istotny element serbskiej świadomości narodowej i religijnej.

Ostatnim prelegentem była p. dr Magdalena Ickiewicz-Sawicka z Politechniki Białostockiej, która skupiła się na jednej z czarnych kart współczesnej polityki światowej, na zbrodni ludobójstwa serbskiej ludności na Bałkanach w XX w. P. Ickiewicz-Sawicka merytorycznie przedstawiła dowody popełnionych zbrodni oraz spróbowała wskazać ich przyczyny. Wszystkie konferencyjne wystąpienia zostaną opublikowane w czasopiśmie naukowym Katedry Teologii Prawosławnej UwB Elpis.

fot. A. Romańczuk

— ks. Marek Ławreszuk