Odnowione stare druki

Dzięki funduszom pozyskanym z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego w bieżącym roku Diecezjalny Ośrodek Kultury Prawosławnej „Elpis” w Gorlicach realizował projekt konserwacji starodruków cyrylickich.

Ośrodek Kultury Prawosławnej „Elpis”, powołany do funkcjonowania w 2000 r., za jeden z głównych celów swego działania obrał zabezpieczanie i ochronę bogatego dziedzictwa materialnego Kościoła prawosławnego na Podkarpaciu i Małopolsce. Od 2010 r. Ośrodek, podjął się m.in. prac zmierzających do zinwentaryzowania i skatalogowania starych druków cyrylickich będących w posiadaniu prawosławnych parafii na terenie województwa małopolskiego. Kolejnym krokiem było wpisanie najcenniejszych obiektów do rejestru zabytków i pozyskiwanie funduszy na ich konserwacje. Ośrodek na dzień dzisiejszy jest w posiadaniu przeszło 30 ksiąg (głownie z XVII i XVIII w.) w których posiadanie wszedł w okresie swego funkcjonowania. Największa jego część stanowi księgozbiór podarowany przez ordynariusza diecezji przemysko-nowosądeckiej abp. Adama, który przez długie lata gromadził stare księgi chroniąc je przed zagładą.

Tegoroczny projekt objął konserwacją 2 cerkiewne druki. Pracom konserwatorskim poddano „Mineję Świąteczną”, wydaną w lwowskiej drukarni brackiej w 1638 oraz „Apostoł”, również wydany w lwowskiej drukarni brackiej w 1696 r. Celem prac było uratowanie obiektów przed postępującą destrukcją i przywrócenie im pierwotnego wyglądu. Konserwacja pozwoliła zabezpieczyć, zachować i utrwalić substancję ksiąg. Obiekty zostały zakonserwowane i oprawione. W chwili obecnej stan obiektów pozwoli na eksponowanie ich w sali wystawowej Ośrodka Kultury Prawosławnej w Gorlicach. Program działań konserwatorskich przewidywał m.in.: dezynfekcję, oczyszczanie kart z pyłu, kurzu, mikrowłókien, kąpiele kart w gorącej wodzie w celu usunięcia zanieczyszczeń z papieru, usunięcie zacieków i podniesienia pH papieru. Uzupełniano ubytki, sklejono liczne rozdarcia, dokonano rekonstrukcję składek. Dokonano prasowanie i złożenie bloku, uszycie, oprawę. Wykonano także opakowania ochronne. Koszt całości prac wyniósł 60 000 zł.

Odnowione księgi należały do najbardziej zniszczonych woluminów kolekcji. Obiekty te są tym cenniejsze, że pochodzą ze świątyń, które do dnia dzisiejszego się nie zachowały, zawierają na marginesach kart wpisy donacyjne z cennymi informacjami i być może są jedynymi zachowanymi pamiątkami z tych obiektów. Tym większa jest ich wartość. Księgi odznaczają się ponadto wysokimi walorami artystycznymi. Znajdują się w nich piękne drzeworyty, inicjały, zastawki i ornamenty.

— ks. Roman Dubec