Projekt ustawy MSWiA ws. spornych cerkwi

Prawo własności ponad 20 cerkwi - Polskiemu Autokefalicznemu Kościołowi Prawosławnemu, jedna cerkiew oraz odszkodowanie za kolejne dwie - Kościołowi greckokatolickiemu. Takie założenia ma projekt ustawy przygotowywany w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji.

W uzasadnieniu projektu ustawy podkreślono, iż ma ona na celu rozwiązać kwestię własności i użytkowania obiektów sakralnych, które zostały znacjonalizowane na podstawie dekretu z 1947 r. o przejściu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR.

Od lat między przedstawicielami Kościoła prawosławnego i grekokatolickiego nieruchomości pozostałe po wysiedlonych Ukraińcach i Łemkach były przedmiotem sporu. W 1947 roku przeszły one na własność państwa, a następnie zostały przekazane we władanie PAKP. To właśnie te budynki od kilku lat próbują odzyskać przedstawiciele Kościoła grekokatolickiego, ponieważ - jak podkreślają - wszystkie cerkwie były budowane przez grekokatolików.

Przygotowywany przez MSWiA projekt zakłada, iż grekokatolikom zostanie przyznana cerkiew pw. Opieki Bogurodzicy w Bielance. Kościół prawosławny za ten teren oraz budynki otrzyma odszkodowanie od państwa. Na właśność PAKP będą z kolei przekazane cerkwie Zaśnięcia Bogurodzicy w Przemyślu oraz św. Michała w Wysowej. W tym przypadku Skarb Państwa wypłaci odszkodowanie Kościołowi grekokatolickiemu.

Projektodawcy wyliczyli, że te trzy nieruchomości warte są łącznie 760 tys. złotych. Ponadto Kościół prawosławny otrzyma na własność kilkanaście cerkwi, które są obecnie w jego posiadaniu.

Problemem tym sejm zajmował się już w 2004 i 2005 roku (poniżej zamieszczamy odnośnik do stenogramów). W marcu m.in. w tej sprawie odbyło się wspólne posiedzenie członków rządu RP oraz PAKP.

Przedstawiciele Kościoła greckokatolickiego tłumaczyli wówczas, że spór dotyczy 24 cerkwi, a im zależy na odzyskaniu trzech. Tymczasem - co podkreślają hierarchowie PAKP - te trzy nieruchomości mają wartość religijną, emocjonalną i historyczną przekraczającą wartość pozostałych dwudziestu. Te najbardziej sporne świątynie to kaplica na Górze Jawor, cerkiew w Wysowej oraz jedna z cerkwi w Przemyślu.

MSWiA podaje, że projekt o uregulowaniu stanu prawnego niektórych nieruchomości pozostających we władaniu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego został zgłoszony do uzgodnień międzyresortowych. Termin na składanie uwag mija 10 marca, później dopiero propozycja może trafić na obrady rządu.

Komunikat z posiedzenia wspólnego zespołu rządu RP i PAKP Stenogram z posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych dot. PAKP - 07.VII.2005 r. Stenogram z posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych dot. PAKP - 12.V.2004 r.

za: PAP

— Tomasz Sulima