Uroczystości w Tylawie

Symbolem odrodzenia prawosławia na Łemkowszczyźnie w drugiej połowie lat dwudziestych XX w. stała się wieś Tylawa w powiecie krośnieńskim. Dnia 16 listopada 1926 r. cała parafia oficjalnie powróciła do Prawosławia. Pojawienie się w Tylawie na Łemkowszczyźnie, pierwszej prawosławnej parafii w odrodzonej Rzeczypospolitej było wydarzeniem bez precedensu i wywołało niemałą sensację. Zaczęto zastanawiać się co było przyczyną takiego, desperackiego mogłoby się wydawać, aktu. Rozpoczęły się wzajemne oskarżenia, procesy sądowe, przesłuchania. W zmianie wyznania doszukiwano się inspiracji politycznych. Tymczasem przyczyny powrotu Łemków do wiary swoich przodków okazały się w większości przypadków religijnymi. 

W jednym z artykułów tego czasu czytamy:

„Naród cały czas twierdził: nigdy nie czuliśmy się unitami, do unii zapisali nas bez wiedzy naszych przodków. Unici to biskupi z księżmi. Naród podlegał unickiemu jarzmu tylko z przyczyn zastraszania władz, i chociaż wiedział o unii z Rzymem, podlegał jej do tego czasu, dopóki uniccy księża w sposób jawny nie występowali przeciw Prawosławiu i jego obrzędom”.

Dzisiaj w Tylawie na wzgórzu, gdzie prawosławni w latach 20-tych XX wieku wybudowali piękną nową cerkiew jest tylko kaplica – ołtarz, upamiętniająca to święte miejsce dla całego Prawosławia. Zniszczono świątynię, tak jak czyniono to w czasie 235 lat unii na tych ziemiach (1691-1926), lecz nigdy nie udało się zniszczyć ducha wiary prawosławnej w sercach narodu.

W sobotę 19 września Jego Ekscelencja, Arcybiskup Przemyski i Gorlicki Paisjusz przybył do Tylawy, aby w tym miejscu wraz z duchowieństwem diecezji i gościem z Warszawy ks. protodiakonem Łukaszem Leonkiewiczem sprawować świętą Liturgię. 

Po kilku deszczowych dniach Tylawa powitała Prawosławnych piękną słoneczną pogodą. Św. Liturgię śpiewem upiększał chór pd Marianny Jarej a serca wiernych napełniały się dziękczynną modlitwą za dar wiary prawosławnej. 

Po Ewangelii ze słowem do wiernych zwrócił się ks. mitrat Julian Felenczak. Kaznodzieja przybliżył historię i przyczyny powrotu Łemków do wiary ojców. 

Po zakończeniu Liturgii arcybiskup Paisjusz poświęcił krzyż upamiętniający Jubileusz 100. lecia powrotu Łemków do Prawosławia. W słowie skierowanym do wiernych władyka porównał tylawskie wzgórze do św. Góry Synaj na której z gorejącego krzewu przemówił Bóg do Mojżesza i tutaj wszystko się zaczęło, przebudził się duch gnębionego narodu i usłyszawszy głos Boga powrócił z ciemności uniatyzmu ku światłości Prawosławia. 

Ordynariusz diecezji nagrodził wszystkich duchownych diecezji pamiątkowymi medalami 100. lecia powrotu do Prawosławia. Otrzymały je także osoby szczególnie zasłużone dla życia diecezji z maestro Piotrem Trochanowskim na czele. 

Słowa wdzięczności zostały skierowane także na ręce pani redaktor Katarzyny Popławskiej i ks. Łukasza Leonkiewicza z TVP, za przygotowanie retransmisji nabożeństwa z Tylawy, którą będzie można oglądać na kanale TVP Kultura w niedzielę 4 października o godz. 8:00.

Po zakończeniu uroczystości wszyscy wierni wraz z duchowieństwem i swym arcypasterzem spożyli wspólny posiłek. 

Wychwalaj Boga łemkowski narodzie, i razem z zastępami Aniołów świętuj - te słowa umieszczone na pamiątkowej tablicy pozostaną w sercach Łemków świętujących powrót do wiary ojców i będą przekazywane kolejnym pokoleniom. 

ks. prot. Jarosław Grycz

zdjęcia: autor