Zielonogórskie prawosławie

U schyłku 2011 roku ukazał się album poświęcony dziejom parafii w Zielonej Górze. Autorzy wcale obszernego (biorąc pod uwagę niezbyt długą historię parafii) opracowania – historycy Stefan Dudra i Bernadetta Nitschke, zebrali w nim wiele – częściowo mało znanych do tej pory – wiadomości na temat prawosławia na tym terenie. W sposób kompetentny przybliżyli najpierw ogólne uwarunkowania wyznaniowe, jakie zaistniały w Zielonej Górze po zakończeniu II wojny światowej. Następnie, skrupulatnie i fachowo, opisali okoliczności narodzin zielonogórskiej parafii i udokumentowali poszczególne lata jej działalności aż do chwili obecnej.

Czytamy więc m.in. w albumie o tym, jak to w Zielonej Górze i okolicy pojawili się po wojnie wierni prawosławni, jak na początkowym etapie opieką duszpasterską starali się ich otoczyć duchowni – w szczególności księża Mikołaj Proniński i Piotr Łopatko, jak wreszcie pierwszemu z nich udało się pozyskać na potrzeby parafii opuszczonego kościoła ewangelickiego. Dalej czytamy o nie mniej trudnym okresie stabilizacji życia cerkiewnego w okresie PRL, która miała miejsce w czasach, gdy proboszczem parafii (do 1972 r.) był ks. Proniński. Autorzy albumu opisują i dokumentują poszczególne najważniejsze wydarzenia z dziejów parafii (szczególnie zaś wizyty biskupów), odnotowują jak zmieniała się liczba jej wiernych, wymieniają nazwiska członków Rady Parafialnej i najbardziej aktywnych wiernych. Podkreślają przy tym wielonarodowy skład wiernych parafii, w skład której wchodzili Białorusini, Łemkowie, Rosjanie i Ukraińcy. Lata po 1972 r. były dla zielonogórskiej społeczności prawosławnej o tyle trudne, że w zasadzie tutejsza parafia była obsługiwana przez duchowieństwo na stałe zamieszkujące w innych miejscowościach i kierujące innymi parafiami. Mimo to ks. Piotrowi Marczakowi z Poznania udało się w drugiej połowie lat 70. XX w. wyremontować cerkiew, a w 1978 r. podjąć starania o pozwolenie na budowę plebanii. Znaczącym impulsem dla zielonogórskiej parafii było przyjście do niej (początkowo jako psalmisty, później jako administratora i wikariusza, a od 1989 r. jako proboszcza) ks. Antoniego Habury. W latach 1991-1992 udało się mu wznieść dom parafialny, przeprowadzić kolejny remont cerkwi, wzbogacić ją o nowe utensylia, szaty, zadbać o obejście świątyni. Pomocna okazała się motywowana przez ks. Antoniego ofiarność wiernych. Za jego probostwa, w 1998 r. uroczyście, w udziałem abpa Jeremiasza, świętowano też 50-lecie istnienia parafii. Wyraźnie zintensyfikowana została również działalność parafii z młodzieżą. Niestety, w 2006 r. w wyniku tragicznego wypadku, ks. Habura odszedł do życia wiecznego. Kierownictwo parafią powierzono wówczas tymczasowo ks. Dariuszowi Ciołce, a później ks. Andrzejowi Dudrze, który kieruje parafią do dziś. Należy podkreślić, że w ostatnich latach aktywność parafii nie maleje, a wręcz rośnie, co wyraża się m.in. w działalności artystycznej i społecznej.

Wielką zaletą prezentowanej publikacji jest jej bogata szata zdjęciowa. Blisko 200 fotografii znakomicie dokumentuje poszczególne etapy życia zielonogórskiej parafii. Uwagę zwraca też znajdujący się zarówno na ostatniej stronie okładki, jak i w środku albumu projekt gruntownej przebudowy cerkwi, aby swym wyglądem bardziej przypominała świątynię prawosławną. Album jest zresztą swojego rodzaju cegiełką na rzecz zbiórki środków, które pozwolą przeprowadzić te prace.

— Jarosław Charkiewicz