O Psalmach, jak należy je czytać przez cały rok.

„Psałterz podobny jest do wielkiego morza. W morzu bowiem nigdy nie brakuje wody, nie zmniejsza się [ono] także przez wyciekanie rzek i źródeł. Tak też z Psałterza nigdy nie brakuje śpiewu.”
Bazyli Wielki

„Śpiewanie psalmów duszę upiększa
Aniołów na pomoc przyzywa
Demony odgania
Ciemności odcina
Świętość tworzy
Człowiekowi grzesznemu umysł umacnia
…
Dodaje wiary, nadziei, miłości
Jak słońce – oświeca
Jak woda – oczyszcza
Jak ogień – spala
Pieśnią wybraną jest przed Bogiem”
Augustyn Nauczyciel

Psałterz w roku liturgicznym
Pod względem czytania psalmów na nabożeństwach rok liturgiczny możemy podzielić na następujące okresy:
1. od Paschy do Antypaschy (Niedzieli o Tomaszu),
2. od II Niedzieli po Passze (w dzień Antypaschy) do zakończenia święta Podwyższenia Krzyża Pańskiego (22.09/05.10*),
3. od zakończenia święta Podwyższenia Krzyża Pańskiego do rozpoczęcia okresu przedświątecznego Bożego Narodzenia (20.12/02.01)**,
4. do rozpoczęcia okresu przedświątecznego Bożego Narodzenia do zakończenia święta Objawienia Pańskiego (15/28.01)***,
5. od zakończenia święta Objawienia Pańskiego do soboty przed niedzielą o Synu marnotrawnym,
6. od tygodnia „mięsopustnego” (2 tygodnie przed Wielkim Postem) do Paschy.

W pierwszym z tych okresów nie czyta się Psałterza na nabożeństwach.
W kolejnych okresach (poza Wielkim Postem), w każdym tygodniu, Psałterz czytany jest od początku do końca, jeden raz. Schematy czytania psalmów na nabożeństwach przedstawione są poniżej.

W drugim oraz czwartym okresie psałterz czytany jest następująco:
W sobotę wieczorem: czytamy 1. katyzmę.
W niedzielę na jutrzni (utreni): katyzma 2., 3., a gdy nie śpiewa się polyeleosu (polijelej), czytamy także katyzmę 17.
W niedzielę wieczorem: Psałterza nie czyta się.
W poniedziałek na jutrzni: katyzma 4., 5. Na wieczerni (nieszporach): katyzma 6.
We wtorek na jutrzni: katyzma 7., 8. Na wieczerni: katyzma 9.
W środę na jutrzni: katyzma 10., 11. Na wieczerni: katyzma 12.
W czwartek na jutrzni: katyzma 13., 14. Na wieczerni: katyzma 15.
W piątek na jutrzni: katyzma 19., 20. Na wieczerni: katyzma 18.
W sobotę na jutrzni: katyzma 16., 17.

Na nabożeństwie o północy (połunosznice) w poniedziałek, wtorek, środę, czwartek, piątek, przez cały rok czytamy katyzmę 17., w sobotę zaś katyzmę 9.

Trzeci okres charakteryzuje się dłuższymi nabożeństwami wieczorno-nocnymi, śpiewa się polyeleos oraz (na jutrzni) czyta się po 3 katyzmy, wg schematu:
W sobotę na wieczerni: czytamy 1. katyzmę.
W niedzielę na jutrzni: katyzma 2., 3., śpiewamy też polyeleos, czyli psalmy: 134.(135.) i 135.(136.).
W poniedziałek na jutrzni: katyzma 4., 5., 6., a na wieczerni przez cały tydzień: czytamy katyzmę 18.
We wtorek na jutrzni: katyzma 7., 8., 9.
W środę na jutrzni: katyzma 10., 11., 12.
W czwartek na jutrzni: katyzma 13., 14., 15.
W piątek na jutrzni: katyzma 19., 20.
W sobotę na jutrzni: katyzma 16., 17.

Zgodnie z tym schematem Psałterz czytamy także w piątym okresie oraz w tygodniach: „mięsopustnym” i „seropustnym” (2 tygodnie i tydzień przed Wielkim Postem).
W niedzielę O Synu marnotrawnym, „mięsopustną” i „seropustną”, na jutrzni po psalmach: 134.(135.) i 135.(136.), śpiewamy także trzeci psalm, 136. (137).

W Wielkim Poście Psałterz czyta się w ilości dwukrotnie większej niż poza tym okresem. Porządek czytań przedstawia się następująco:
W sobotę, na wieczerni: katyzma 1.
W niedzielę na jutrzni: katyzma 2., 3. oraz 17.
W poniedziałek na jutrzni: katyzma 4., 5., 6. Na pierwszej godzinie kanonicznej (czasie): katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach kanonicznych (czasach): katyzma 7., 8., 9. Na wieczerni: we wszystkie pięć dni tygodnia czyta się katyzmę 18.
We wtorek na jutrzni: katyzma 10., 11., 12. Na pierwszej godzinie: katyzma 13. Na kolejnych godzinach: katyzma 14., 15., 16.
W środę na jutrzni: katyzma 19., 20., 1. Na pierwszej godzinie: katyzma 2. Na kolejnych godzinach: katyzma 3., 4., 5.
W czwartek na jutrzni: katyzma 6., 7., 8. Na pierwszej godzinie: katyzma 9. Na kolejnych godzinach: katyzma 10., 11., 12.
W piątek na jutrzni: katyzma 13., 14., 15. Na pierwszej godzinie: katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach: katyzma 19., 20. Na dziewiątej godzinie: katyzmy nie ma.
W sobotę na jutrzni: katyzma 16., 17.

Ze względu na czytanie: na jutrzni, w czwartek piątego tygodnia Wielkiego Postu, Wielkiego Kanonu św. Andrzeja z Krety oraz Wychwalanie Matki Bożej w sobotę (Sobota Akatystu) wprowadza się niewielką modyfikację, polegającą na ograniczeniu czytań w czwartek i w sobotę oraz dodaniu czytań na nabożeństwie wieczornym. Porządek czytań przedstawia się następująco:
W sobotę, niedzielę i poniedziałek: czytamy Psałterz bez zmian.
W poniedziałek na wieczerni: katyzma 10.
We wtorek na jutrzni: katyzma 11., 12., 13. Na pierwszej godzinie: katyzma 14. Na kolejnych godzinach: katyzma 15., 16., 18. Na wieczerni: katyzma 19.
W środę na jutrzni: katyzma 20., 1., 2. Na pierwszej godzinie: katyzma 3. Na kolejnych godzinach: katyzma 4., 5., 6. Na wieczerni: katyzma 7.
W czwartek na jutrzni: katyzma 8. Na pierwszej godzinie: katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach: katyzma 9., 10., 11. Na wieczerni: katyzma 12.
W piątek na jutrzni: katyzma 13., 14., 15. Na pierwszej godzinie: katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach: katyzma 19., 20. Na dziewiątej godzinie: katyzmy nie ma. Na wieczerni: katyzma 18.

Kolejną modyfikację wprowadza się, gdy święto Zwiastowania Bogurodzicy wypadnie w czwartek piątego tygodnia Wielkiego Postu. Wtedy Wielki Kanon (św. Andrzeja z Krety) zostaje przełożony na wtorek, a Psałterz czyta się następująco:
W poniedziałek na jutrzni: katyzma 4., 5., 6. Na pierwszej godzinie kanonicznej: katyzma 7. Na kolejnych godzinach: katyzma 8., 9., 10. Na wieczerni: katyzma 11.
We wtorek na jutrzni: katyzma 12. Na kolejnych godzinach: katyzma 13., 14., 15. Na wieczerni: katyzma 16.
W środę na jutrzni: katyzma 19., 20., 1. Na pierwszej godzinie: katyzma 2. Na kolejnych godzinach: katyzma 3., 4., 5.
W czwartek na jutrzni: katyzma 6., 7., 8. Na pierwszej godzinie: katyzma 9. Na kolejnych godzinach: katyzma 10., 11., 12.
W piątek na jutrzni: katyzma 13., 14., 15. Na kolejnych godzinach: katyzma 19., 20. Na wieczerni: katyzma 18.
W sobotę na jutrzni: katyzma 16., 17.

W ostatnim tygodniu Wielkiego Postu, w Tygodniu Męki Pańskiej (Strasnaja Siedmica), Psałterz czytany jest tylko jednokrotnie.
W Sobotę Łazarza na wieczerni: katyzma 1.
W Niedzielę Palmową na jutrzni: katyzma 2., 3.
W poniedziałek na jutrzni: katyzma 4., 5., 6.. Na pierwszej godzinie kanonicznej: katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach: katyzma 7., 8. Na dziewiątej godzinie: katyzmy nie ma. Na wieczerni: katyzma 18.
We wtorek na jutrzni: katyzma 9., 10., 11. Na pierwszej godzinie: katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach: katyzma 12., 13. Na dziewiątej godzinie: katyzmy nie ma. Na wieczerni: katyzma 18.
W środę na jutrzni: katyzma 14., 15., 16. Na pierwszej godzinie: katyzmy nie ma. Na kolejnych godzinach: katyzma 19., 20. Na wieczerni: katyzma 18., bez pokłonów.
W Wielką Sobotę na jutrzni: śpiewana jest katyzma 17., według schematu zamieszczonego w Triodionie Postym (Triod’ Postnaja).

Podział Psałterza na katyzmy:
Katyzma 1., psalmy: 1 – 8
Katyzma 2., psalmy: 9 – 16 (17)****
Katyzma 3., psalmy: 17 (18) – 23 (24)
Katyzma 4., psalmy: 24 (25) – 31 (32)
Katyzma 5., psalmy: 32 (33) – 36 (37)
Katyzma 6., psalmy: 37 (38) – 45 (46)
Katyzma 7., psalmy: 46 (47) – 54 (55)
Katyzma 8., psalmy: 55 (56) – 63 (64)
Katyzma 9., psalmy: 64 (65) – 69 (70)
Katyzma 10., psalmy: 70 (71) – 76 (77)
Katyzma 11., psalmy: 77 (78) – 84 (85)
Katyzma 12., psalmy: 85 (86) – 90 (91)
Katyzma 13., psalmy: 91 (92)– 100 (101)
Katyzma 14., psalmy: 101 (102) – 104 (105)
Katyzma 15., psalmy: 105 (106)– 108 (109)
Katyzma 16., psalmy: 109 (110)– 117 (118)
Katyzma 17., psalmy: 118 (119)
Katyzma 18., psalmy: 119 (120) – 133 (134)
Katyzma 19., psalmy: 134 (135) – 142 (143)
Katyzma 20., psalmy: 143 (144)– 150

Miejsca w nabożeństwach, w których czytany jest Psałterz:
wieczernia: po wielkiej ektenii, przed śpiewem „Do Ciebie wołam, Panie” (Hospodi wozzwach k Tiebie – Ps. 140/141);
jutrznia: po śpiewie troparionów na „Bóg i Pan” (Boh Hospod’) lub, w trakcie Wielkiego Postu, na „Alleluja” (Aliłuija), przed kanonem;
godziny kanoniczne: po przeczytaniu 3 psalmów danej godziny, przed troparionami dnia;
nabożeństwo o północy: po 50. psalmie.

* W przypadku stałych dat, podana jest data kalendarza juliańskiego (pierwsza) oraz gregoriańskiego w XXI w. (druga).
** Czytanie Psałterza rozpoczyna się od niedzieli. W związku z tym, Typikon zaleca rozpoczęcie trzeciego okresu czytań od niedzieli po Podwyższeniu, a zakończenie go w sobotę przed niedzielą Świętych Ojców (lub Praojców).
*** Powołując się na (**), czwarty okres powinnien rozpocząć się od niedzieli, najbliższej dacie 20.12/02.01, a zakończyć się w, najbliższą dacie 15/28.01, sobotę.
**** W nawiasach podana została numeracja hebrajska (np. używana w tłumaczeniach protestanckich), jeśli różni się od numeracji przyjętej w tłumaczeniach greckich i łacińskich (Septuaginta, Wulgata).

Na podstawie Typikonu św. Sawy (reprint synodalnego wydania z 1904 r.) oraz Psałterza (wydawnictwo Moskiewskiego Patriarchatu, 1992 r. – reprint synodalnego wydania z 1913 r.)
opr. i

— Typikon, tłum. Piotr Makal