Czytając różne publikacje natknąłem się na bardzo interesujący temat tak zwanych "starowierców" który jest nierozerwalnie związany z reformą Nikona w Rosji. Pierwsze pytanie jakie się pojawia to o wpływ tej reformy na prawosławie w obrębie Rzeczpospolitej. Czy było co "reformować" na tych terenach? Jak bardzo prawosławie w Rzeczpospolitej Obojga Narodów różniło się od prawosławia w Rosji? Czy księgi liturgiczne używane u nas były tymi samymi co w Rosji ? Kolejne pytanie odnosi się do znaku krzyża czynionego trzema obecnie palcami. Staroobrzędowcy odwołują się do obrazów, starch przekazów mówiących o tym że powinno się czynić znak krzyża dwoma palcami i faktycznie patrząc się starożytne ikony trudno nie przyznać im racji a z drugiej strony całe prawosławie czyni ten znak trzema. Konrad

Wydaje mi się, że w historycznym kontekście nie możemy mówić o prawosławiu w Rosji, ale o prawosławiu na Rusi. Z tym, że historyczną Ruś nie możemy postrzegać centralistycznie. Starożytna Ruś, to przede wszystkim Ruś Kijowska, Ruś Nowgorodzka, Ruś Moskiewska. Wszystkie te centra duchowości i kultury prawosławnej borykały się ze swoimi problemami i wpływami. Prawosławie na terenach Rzeczypospolitej Obojga Narodów w swojej historii i kulturze było związane najbardziej z Rusią Kijowską. Reformy patriarchy Nikona zetknęły się z wielkim oporem w związku z tym, że na Rusi Moskiewskiej szukano wzorców w staro-ruskiej kulturze (nie greckiej) natomiast w tradycji Kijowskiej bardziej odnoszono się do ówczesnych wzorców greckich w dużej mierze też będących pod wpływem zachodnim. Dlatego też problem Starowierów w Rzeczypospolitej (w taki sposób jak na Rusi Moskiewskiej) nie istniał. Rzeczypospolita stała się nawet miejscem, gdzie starowierzy znajdowali schronienie. Prawdopodobnie forma czynienia znamienia krzyża na swoim ciele w postaci żegnania się posiadała różne formy. W starożytności spotykamy się z żegnaniem się jednym palcem dwoma palcami (jak to czynią starowierzy), ale najczęściej mamy do czynienia z żegnaniem się trzema palcami. Wydaje się, że kiedy Grecy zaczęli żegnać się trzema palcami, na Rusi Kijowskiej ( w Rzeczypospolitej) również przyjęto taką formę. Na Rusi Moskiewskiej jak się okazuje stało się to bardzo palącym problemem.

— Ksiądz Andrzej Kuźma