Mam pytanie dotyczące losu duszy po śmierci. Wiem, że prawosławie nie popiera nauki katolickiej o sądzie szczegółowym tuż po śmierci, a tym bardziej nauki o czyśćcu. Jednak nie do końca mogę zrozumieć jakie jest stanowisko Cerkwi prawosławnej w tym temacie, bo słyszałem kiedyś, że dusza trafia do tzw. Otchłani (w jednym z podcastów dotyczących prawosławia), ale przecież Pan Jezus Chrystus "pokruszył śmierci wrota", dlatego nie jest to dla mnie jasne. Czy mam rozumieć, że Cerkiew nie ma jednoznacznej nauki gdzie trafia dusza po śmierci, jaki jest jej los? Czy to raczej rodzaj oczekiwania na sąd ostateczny? 2. Jeszcze jedno pytanie odnośnie czynienia znaku krzyża. W Prawosławiu - od prawej do lewej, w katolicyzmie - od lewej do prawej, różne nauki, różne interpretacje, wg mnie obie słuszne, chociaż prawosławna tradycja znaku jest starsza. Czy jeśli osoba prawosławna czyniłaby katolicki znak krzyża dopuszcza się grzechu? Jestem łacinnikiem i czynię od niedawna znak od prawej do lewej, to raczej nie grzech, chociaż nigdy nie pytałem o to katolickiego księdza, ale chciałbym wiedzieć jak byłoby to postrzegane w prawosławiu. Dawid
W odpowiedzi na te pytania przytoczę fragment wypowiedzi dra Stephena Shoemakera, który zajmuje się tym tematem:
W tradycji prawosławnej stan zmarłych nigdy nie był precyzyjnie określony i podobnie jak w innych sprawach związanych z życiem pozagrobowym, „Bizantyńczycy nie mieli żadnego «systemu» w odniesieniu do rzeczy ostatecznych. W sferze teologii eschatologia pozostawała dla nich otwartym horyzontem”. A co się tyczy sądu dusz w chwili ich odejścia, „nawet najbardziej pobieżny przegląd źródeł późno antycznych świadczy o współistnieniu różnych wyobrażeń o sądzie tymczasowym”.
Cytaty pochodzą z dwóch wyśmienitych opracowań dotyczących postrzegania losów duszy po śmierci ciała zarówno w chrześcijaństwie pierwszych wieków, jak i w okresie bizantyńskim - Nicholas Constas, “To Sleep, Perchance to Dream,” Dumbarton Oaks Papers 55 (2001), s. 91-124; Vasileios Marinis, Death and the Afterlife in Byzantium, Cambridge 2016, s. 15.
O stanie duszy po śmierci mówi Chrystus w przypowieści o bogaczu i Łazarzu (Łk 16,19-31). Dusza Łazarza spoczęła na „łonie Abrahama” – to błogosławiony stan oczekiwania duszy na połączenie ze zmartwychwstałym ciałem. Kontrastowo opłakany stan duszy bogacza śmiało można nazwać otchłanią. O otchłani mowa też w opowieści o abba Makarym:
Opowiadał abba Makary: „Kiedyś, idąc przez pustynię, znalazłem czaszkę ludzką wyrzuconą na powierzchnię ziemi; i kiedy poruszyłem ją laską, czaszka do mnie przemówiła. Zapytałem: „Kto ty jesteś?”. Odpowiedziała mi czaszka: „Byłem kapłanem bałwanów, które tu kiedyś czcili poganie; ale ty jesteś Makary, który ma Ducha Świętego: ilekroć się litujesz nad tymi, którzy są w męce piekielnej, i modlisz się za nich, odczuwają trochę ulgi”. Starzec zapytał: „Na czym polega ta ulga i jaka jest ta męka?”. Odpowiedziała czaszka: „Jak wysoko jest niebo nad ziemią, tak głęboka jest otchłań ognia pod nami, a my od stóp do głów zanurzeni jesteśmy w ogniu. I nie możemy sobie wzajemnie spojrzeć w twarz, bo grzbietami przylegamy jeden do drugiego. Otóż kiedy ty modlisz się za nas, częściowo widzimy swoje twarze, i na tym polega nasza ulga”. Starzec zapłakał i rzekł: „O nieszczęśliwy to dzień, w którym narodził się człowiek!”. I pytał dalej: „Czy istnieje jeszcze większa męka?”. Czaszka odpowiedziała: „Cięższe jeszcze męki znajdują się pod nami”. Starzec pytał: „A kto je cierpi?”. Czaszka odrzekła: „Myśmy nie znali Boga, więc doznajemy trochę litości; ale ci, którzy Go znali, a zaparli się Go albo nie wypełnili Jego woli, są tam poniżej nas”. Wtedy starzec wziął czaszkę i pogrzebał ją.
Abba Makary Egipcjanin, Apoftegmat 38
— Ksiądz Włodzimierz Misijuk
Zostań przyjacielem cerkiew.pl
Stałe wsparcie daje nam stabilność i możliwość realizacji nowych inicjatyw.