Wielbny Ojcze Archimandryto! Serdeczne dzięki za obszerną wypowiedź w sprawie ślubów zakonnych (oczywiście w pytaniu moim chodziło o schimę a nie o schizmę - chochlik i tyle). Korzystając z łaskawości księdza archimandryty pragnę poprosić o wyjaśnienie jakie są różnice w prawosławnym nazewnictwie świętych. Spotkałem się z określeniami "światyj", "prepodobnyj" (jak to przetłumaczyć: wielbiony?błogosławiony?)"muczennik", "wielikomuczennik"(wielki męczennik?). Jakie są różnice między tymi pojęciami? Kto i na jakich zasadach ogłasza świętych w Prawosławiu? Czy są jacyś prawosławni polscy święci, przede wszystkim wspólni dla obu Kościołów?

Termin "swiatyj" - święty - to termin ogólny, a "prepodobnyj" to ten, który swoim życiem stał się podobny do Boga. Ten ostatni termin jest używany w odniesieniu do świętych mnichów. Muczennik to Męczennik, a wielikomuczennik to wielki męczennik. Poza tym istnieją jeszcze inne terminy: swiaszczennomuczennik - męczennik, który był kapłanem, prepodobnomuczennik - męczennik, który był mnichem, prawiednyj - święty kapłan, swiatitiel - święty biskup. W prawosławiu świętych ogłasza każdy Synod Biskupów Lokalnego Koscioła Prawosławnego. Jego decyzja jest unaocznieniem świadomości całego Kościoła. Ostatnio kanonizowani święci to św. Maksym z Gorlic, św. męczennicy chełmscy i podlascy. Naszymi wspólnymi świętymi, chociaż to nie Polacy, są św. Cyryl i Metody oraz ich uczniowie.

— o. Jerzy Pańkowski