Liturgia w monasterze Sumela

15 sierpnia patriarcha Bartłomiej celebrował Liturgię w nieczynnym monasterze Sumela znajdującym się niedaleko Trabzonu w północnej Turcji. W nabożeństwie z okazji święta Zaśnięcia Bogurodzicy uczestniczyli biskup Serafim z Australii, Teodozjusz z Ukrainy, ormiański arcybiskup Aram Atesian, księża Patriarchatu Ekumenicznego oraz ok. 350 wiernych z Grecji, Gruzji, Rosji, Ukrainy oraz Australii. Liturgia miała charakter zamknięty. By w niej uczestniczyć należało mieć specjalną kartę wstępu, o którą ubiegać należało się w gubernatorstwie Trabzonu. Podczas nabożeństwa śpiewał archont protopsalta Wielkiego Kościoła Leonidas Asteris. Monaster Sumela (gr. Μονή Παναγίας Σουμελά - dosł. monaster Matki Bożej na górze Mela, tur. Sümela Manastırı) według legendy został ufundowany w czasach panowania Teodozjusza Wielkiego, zaś przebudowany za rządów Justyniana Wielkiego z inicjatywy wodza wojskowego Belizariusza. Badania na terenie monasteru nie potwierdziły jednak, by jego istnienie sięgało opisywanych czasów. Pierwsze wzmianki o funkcjonującej wspólnocie pochodzą z epoki Komnenów, zaś zachowane do dziś obiekty powstały w niezależnym Cesarstwie Trapezuntu w XIII w.Wielkim dobroczyńcą monasteru był Aleksy III Komnen, który podobnie jak jego przodkowie przekazywał klasztorowi liczne dary, a następnie sfinansował jego całkowitą przebudowę. Syn Aleksego III Manuel III Wielki Komnen również wspierał obiekty sakralne w swoim państwie. Monaster Sumela otrzymał od niego krzyż z cząsteczką Krzyża Świętego. Monaster funkcjonował w okresie Imperium Osmańskiego, był rozbudowywany i na przestrzeni wieków zgromadził znaczny majątek. Kolejni sułtanowie akceptowali przywileje klasztoru uzyskane w okresie bizantyjskim (podobnie jak w przypadku monasterów góry Atos oraz monasteru Świętej Katarzyny na Synaju) i W XVIII w. z inicjatywy arcybiskupa Ignacego w klasztorze wykonano nową dekorację malarską. W XIX stuleciu monaster, jako najważniejszy ośrodek życia religijnego Greków Anatolii, został przebudowany i otrzymywał od wiernych wiele cennych darów. Klasztor był również odwiedzany przez wielu podróżników z zagranicy, którzy pozostawili jego szczegółowe opisy. Głównym przedmiotem kultu w klasztorze była ikona Matki Bożej, uważana za cudotwórczą. Według legendy wizerunek ten był dziełem św. Łukasza i po jego śmierci trafił do Aten, zaś w IV wieku został cudownie przeniesiony przez anioły na wskazane przez Matkę Bożą miejsce. Tam ikonę odnaleźli pustelnicy Sofroniusz i Barnaba, którzy następnie założyli męski monaster. Najprawdopodobniej ciemna barwa twarzy Matki Bożej mogła stać się przyczyną, dla której wzgórze, gdzie wznosi się monaster, nazwano Czarną Górą. Według opisu Fallmerayera z 1840 mnisi z monasteru Sumela podróżowali z kopiami ikony nie tylko po terytorium Turcji, ale i na Kaukaz i do Rosji, sprzedając je i w ten sposób zarabiając pieniądze na potrzeby klasztoru. W wyniku wojny grecko-tureckiej 1919-1922, przegranej przez Grecję, Grecy z Anatolii i Pontu musieli opuścić te tereny w ramach wymiany ludności między Grecją i Turcją. W 1923 mnisi z monasteru Sumela opuścili jego zabudowania, przenosząc się do klasztoru na terenie Grecji. Opuszczone obiekty stopniowo niszczały. Jedynie jedna ze świątyń została zaadaptowana na muzeum. 15 sierpnia 2010, w dniu święta Zaśnięcia Matki Bożej, za zgodą władz tureckich na terenie monasteru odbyła się pierwsza od 1923 Liturgia, którą odprawił patriarcha konstantynopolitański Bartłomiej. Film: Świąteczna jutrznia i liturgia w monasterze Sumela. Galeria fotografii Za: Fos Fanariou Historia monasteru: Wikipedia

— Paweł Cecha