Międzyparlamentarne Zgromadzenie Prawosławia w Moskwie

Międzyparlamentarne Zgromadzenie Prawosławia (IAO) rodziło się dwadzieścia jeden lat temu, gdy świat wchodził w nową epokę, zdawałoby się niepodzielnego dyktatu Stanów Zjednoczonych. Rozpadła się Jugosławia, scalająca niemal całe Bałkany w jeden polityczny organizm. I rozpadł się Związek Radziecki. W jego byłych republikach Zachód zaczął tworzyć swoje strefy wpływów, wypierać ich kulturowe dziedzictwo. Zarówno USA, jak i Europa Zachodnia wkraczały, przy pomocy polityki, mediów, kultury, czasem i bomb, w przestrzeń spajaną przez prawosławie od tysiąca-dwóch tysięcy lat.

Wtedy greccy parlamentarzyści wyszli z inicjatywą „zbierania” prawosławnego świata. W 1991 roku powstaje w greckim parlamencie komisja do spraw prawosławia. Współpracuje ona z Cerkwią. Utrzymuje kontakty ze Świętą Górą Atos, głównie monasterem Simono Petru. Rok później została zorganizowana międzynarodowa konferencja, na której spotkali się prawosławni politycy, ludzie Cerkwi i nauki. W kolejnym roku, w Armenii, także rozważano podczas konferencji kwestie prawosławia w nowej europejskiej rzeczywistości. W Armenii podpisano deklarację na temat potrzeby kontaktów prawosławnych narodów.

W 1994 roku Grecy zapraszają do Aten przedstawicieli parlamentów z szesnastu europejskich krajów. I właśnie wtedy podpisano akt o stworzeniu IAO. Za główny cel organizacji uznano podtrzymywanie prawosławnej kultury jako siły jednoczącej we wschodniej Europie i mostu w kontaktach z innymi kulturami. Zaś jeśli chodzi o aspekt polityczny – dążenie do życia w bardziej sprawiedliwym świecie.

– Poszukujemy nieprostych odpowiedzi na wyzwania czasu – mówi prezydent IAO Siergiej Popow, deputowany rosyjskiej Dumy. – Możemy opierać się tylko na duchowym, historycznym i kulturowym dziedzictwie krajów i narodów, należących do prawosławnej tradycji. Nieustannie występujemy w obronie chrześcijańskich wspólnot w różnych częściach świata, choćby mniszek z monasteru św. Tekli w mieście Maalula w Syrii, metropolity Aleppo Pawła i metropolity Jana, porwanych przez muzułmańskich ekstremistów w kwietniu ubiegłego roku, Ormian wysiedlonych z miasta Gesa i dwunastu najbliższych wsi w północnej Syrii. Podczas trwającego teraz kolejnego kryzysu, świat rozmawia z pozycji siły i sankcji. My proponujemy dialog, choćby w sprawie Ukrainy.

Generalne zgromadzenie IAO w 1995 roku miało miejsce w Moskwie, do której wrócono po latach podczas tegorocznego spotkania. W 1998 roku zgromadzenie odbyło się w Warszawie. W 2011 w Sejmie RP odbyła się organizowana przez IAO konferencja, ukazująca współczesny wymiar socjalnej służby Kościołów chrześcijańskich. Przyjęto wtedy wewnętrzny regulamin pracy organizacji.

W 2001 roku na Patmos organizacja przekształca się z europejskiej w światową i otrzymuje współcześnie brzmiącą nazwę (Interparliamentary Assambly on Orthodoxy). W 2004 roku rozpoczynają się rozmowy między IAO a parlamentarnym związkiem państw członków islamskiej konferencji. To ważny krok w kierunku poszukiwania dyplomatycznych dróg regulowania międzynarodowych stosunków. Podobnie ważnym krokiem stało się podpisanie w 2011 roku dokumentu o współpracy z Panafrykańskim Parlamentem z siedzibą w Johanesburgu, skupiającym 53 państwa. To bardzo silna afrykańska organizacja. Jeszcze w tym samym roku podpisano deklarację o współpracy IAO z parlamentarnym zgromadzeniem Białorusi i Rosji, a także międzyparlamentarnym zgromadzeniem euroazjatyckiego stowarzyszenia ekonomicznego.

– Nasza organizacja bardzo się rozprzestrzeniła w ostatnich latach – mówi sekretarz generalny IAO Anastasios Nerantzis. – Dochodzimy do Indii, Etiopii, Jordanii, Argentyny. Głównym kierunkiem aktywności jest teraz Afryka i Ameryka Południowa.

Do bardzo ważnych zaliczył doradca IAO, prof. Walery Aleksiejew, ostatnią wizytę przedstawicieli organizacji w Indiach.

Za ważne uznano przygotowanie do prawosławnego soboru, który ma się odbyć w 2016 roku w Konstantynopolu. IAO chce się włączyć w przedsoborowe przygotowania, współpracować z Cerkwią. Chce w przyszłości opierać swą pracę na soborowych ustaleniach oraz popularyzować te ustalenia podczas konferencji i kongresów.

Za słaby punkt uznano kontakty z europarlamentem. Stwierdzono, że nie wykorzystuje się możliwości, jakie stwarza ta struktura, do której można dotrzeć poprzez prawosławnych deputowanych.

Organizacja wytrzymała wszelkie burze przełomowego okresu. Z każdym rokiem nabierała siły. Zwiększała zakres oddziaływania. Wpisała się w polityczny i kulturowy pejzaż świata. Swoje stanowiska i deklaracje posyła do najważniejszych struktur politycznych świata, między innymi Rady Europy, Parlamentu Europejskiego, Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Finanse organizacji. Jeszcze dziesięć lat temu miała ona poważny deficyt. Teraz ma pieniądze na działalność merytoryczną. Wydaje wyjątkowo mało, w porównaniu z innymi międzynarodowymi strukturami, na koszty prowadzonego biura, w tym osobowe. Z jednej strony poprawiono dyscyplinę finansową, z drugiej coraz więcej parlamentów, widząc rosnący autorytet organizacji, wpłaca pieniądze na działalność IAO. Ta strona uległa poprawie zwłaszcza po wybraniu na prezydenta organizacji Siergieja Popowa, który tę funkcję piastuje od jedenastu lat.

W tym roku kapituła nagrody Księcia Konstantego Bazylego Ostrogskiego nagrodziła IAO za wybitne osiągnięcia w dziele jednania prawosławnych narodów, działalność prowadzącą do pokoju i wzajemnego zrozumienia między narodami. Nagrodę wręczył Eugeniusz Czykwin i Anna Radziukiewicz na ręce Siergieja Popowa i Anastaziosa Neraztzisa w gmachu państwowej Dumy Federacji Rosyjskiej.

W pracach IAO uczestniczyli prawosławni parlamentarzyści z Polski – Eugeniusz Czykwin od początku, Sergiusz Plewa i Aleksander Czuż, gdy pełnili funkcję posła i senatora (S. Plewa). Zgromadzenie doceniło zaangażowanie posła Czykwina, wybierając go podczas generalnego zgromadzenia w Moskwie (26-29 czerwca 2014 r.) w skład sześcioosobowego sekretariatu, kierującego pracami IAO. Obok Eugeniusza Czykwina sekretariat tworzą parlamentarzyści z Armenii, Cypru, Rumunii, Palestyny i Rosji. Prezydentem ponownie wybrano Siergieja Popowa (Rosja), a sekretarzem generalnym Anastasiosa Nerantzisa (Grecja).

— Anna Radziukiewicz