Pierwsza od ćwierćwiecza Liturgia w cerkwi w Toranju (Chorwacja)

Toranj to wieś położona w pobliżu miasteczka Pakrac w regionie Slawonia (zachodnia Chorwacja). Do lat dziewięćdziesiątych przewagę – choć niewielką – w ludności stanowili tu Serbowie; pozostali to byli Chorwaci. Wskutek operacji „Burza”, o której obchodach dwudziestej rocznicy pisaliśmy tutaj, większość Serbów zmuszono do ucieczki. Wojska chorwackie wkroczyły również do okolicznych cerkwi. Ofiarą ich ataków padły także dwie cerkwie w Toranju.

Obydwie cerkwie w Toranju są pod wezwaniem św. wielkiego męczennika Pantelejmona. Jedna z nich, w kształcie rotundy, została wybudowana w XV wieku. Drugą wzniesiono w 1931 roku.

Te nowszą świątynię w 1992 roku Chorwaci zaminowali. Wskutek tego, wieża z dzwonnicą zawaliła się i spadła na dach, niszcząc wnętrze. W cerkwi życie liturgiczne zamarło, budynek zaczął jeszcze bardziej niszczeć.

Jednak w ostatnim czasie w prawosławnej diecezji slawońskiej Patriarchatu Serbskiego, pod którą przypadają te tereny, powzięto decyzję o restytuowaniu życia liturgicznego we wszystkich świątyniach zniszczonych i opuszczonych w latach dziewięćdziesiątych. Cerkwie są odgruzowywane i czyszczone, spisuje się prawosławnych mieszkańców okolic, by zorganizować odpowiedni do aktualnej sytuacji system parafii; obecnie działa tylko pewna część – około 50 – świątyń tej diecezji, m. in. sobór Świętej Trójcy w Pakracu.

Tej odnowy doczekała się nowsza cerkiew św. Pantelejmona w Toranju. Przez cały lipiec trwały prace pozwalające przywrócić świątynię do stanu jakiejkolwiek używalności – pomagali wierni lokalni jak i z Pakraca.

W niedzielę, 8 sierpnia, kiedy zgodnie ze starym stylem Cerkiew prawosławna czci pamięć św. Pantelejmona, biskup slawoński Jan sprawował w toranjskiej cerkwi Boską Liturgię– pierwszą od blisko ćwierćwiecza. Hierarsze asystowali ks. Jerzy Teodorović, który sprawuje opiekę nad wiernymi z Toranja i okolic, oraz hieromnich Dymitr (Gugleta) – igumen monasteru Pakra. Wśród obecnych wiernych znaleźli się także ci, którzy w latach 90. byli zmuszeni do ucieczki z Toranja tylko przez to, że są Serbami wyznającymi prawosławie.

Zgodnie z serbskim obyczajem święta parafialnego, władyka Jan poświęcił i przełamał slavski kolač – rodzaj ciasta-chleba wypiekanego na Slavę, tj. święto patrona rodziny lub parafii.

Świąteczną radość wzbogaciła wielka ikona św. Pantelejmona, którą podarowała rodzina pochodząca z Toranja, a obecnie mieszkająca w Veterniku (okolice Nowego Sadu w Serbii); ikona na razie będzie w katedrze Świętej Trójcy w Pakracu.

Zachęcamy do przeczytania wywiadu z biskupem slawońskim Janem, w którym opowiada o historii swojej diecezji oraz jej obecnej, wciąż trudnej sytuacji. Został on opublikowany na łamach naszego serwisu w tym miejscu.

Na podstawie oficjalnej strony diecezji slawońskiej na Facebooku

— Dominika Kovačević