Rosja: międzynarodowa konferencja nt. współczesnych studiów biblistycznych

Już siódma Międzynarodowa Konferencja nt. Współczesnych Studiów Biblistycznych i Tradycji Kościoła organizowana przez Patriarchat Moskiewski odbyła się w tym roku w dniach 26-28 listopada. W konferencji uczestniczyli zarówno bibliści i teologowie z rosyjskiej Cerkwi, jak i zza granicy, m. in. Ukrainy, Białorusi, Grecji, Belgii i Włoch.

Pierwszą sesję plenarną, we wtorek, otworzył sam patriarcha Moskwy i całej Rusi Cyryl. W swoim wystąpieniu podkreślił, iż wszelkie osiągnięcia współczesnej biblistyki powinny być rozpatrywane i przyjmowane w kontekście Świętej Tradycji (predania) Cerkwi. Zdaniem hierarchy, by było to łatwiejszym, należy rozwijać stosunki pomiędzy cerkiewnymi instytucjami edukacyjnymi a świeckimi ośrodkami edukacyjnymi tak w Rosji, jak i innych krajach. Dodał, że ważnym czynnikiem jest tu również nauczanie starożytnych języków w szkołach teologicznych rosyjskiej Cerkwi.

Następnie uczestnicy konferencji kontynuowali pracę w grupach podzielonych ze względu na następujące tematy: Biblia i jej historyczny kontekst, Biblijna egzegeza w Tradycji Kościoła, Tłumaczenie Biblii, Odbiór współczesnej nauki biblistycznej w Kościele katolickim, Sześć Dni i ich kontekst oraz Tłumaczenie Biblii na języki ludów będących członkami Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Sesji plenarnej zamykającej konferencję, która odbyła się w czwartek, również przewodniczył zwierzchnik rosyjskiej Cerkwi. Tu z kolei wyraził przekonanie, iż dalsze prace nad rosyjskojęzyczną wersją Pisma Świętego mogą być prowadzone tylko w duchu tradycji cyrylo-metodiańskiej, a najistotniejszym zadaniem jest przygotowanie krytycznego cerkiewno-słowiańskiego wydania Biblii, która to inicjatywa sięga lat 70. ubiegłego wieku. I wyjaśnił: by dokonać w pełni należytego przekładu na język rosyjski, musimy wpierw zestawić różne cerkiewno-słowiańskie wersje Biblii i opracować jej krytyczne wydanie. Wciąż mówimy o tym, jak ważną rolę pełni cerkiewno-słowiański tekst, ale wciąż nie mamy krytycznego wydania. To skomplikowane zadanie rzeczywiście wymaga wielkiego wysiłku intelektualnego i pewną liczbę wysoko kwalifikowanych uczonych, lecz dużo łatwiejszym jest zrealizowanie tego dzisiaj, niż czterdzieści lat temu.

Zdaniem patriarchy, dla rosyjskojęzycznych wiernych synodalna wersja Pisma Świętego ze wszystkimi swoimi niedociągnięciami pozostaje zrozumiałą, choć niektóre momenty mogą być niezrozumiałe ze względu na archaiczny styl, co jednak można zmienić. Lecz władyka zaznaczył, iż jesteśmy zobowiązani zachować rozsądny balans pomiędzy tradycją a współczesnymi stylem i leksyką po to, by zachować podniosły ton świętego tekstu.

Odnosząc się do prac grupy poświęconej Sześciu Dniom [stwarzania świata] i ich kontekstowi, patriarcha Cyryl zauważył, iż prawosławna tradycja nie akceptuje ani skrajnych form kreacjonizmu, ani prób szukania w tym opowiadaniu biblijnym potwierdzenia teorii ewolucji. Tłumacząc to stanowisko, powiedział: moim głębokim przekonaniem jest to, że ci uczeni i teologie, którzy nalegają na dosłownie rozpatrywanie Pisma Świętego, są w błędzie. Księga Rodzaju, a zwłaszcza Sześć Dni, to swego rodzaju zakodowana wiadomość stojąca ponad wszystkimi dzisiejszymi próbami jej odczytania. Powinniśmy pokładać ufność w tym, że jest to Słowo Boże. I może nieoczekiwane zdarzenia będą mieć miejsce, że wiele z tego, czego teraz nie możemy zrozumieć, zostanie nam odkryte w pewnym momencie. Tekst biblijny powinien być rozpatrywany przez wiarę i serce. Biblia to dokument, na który swój wpływ odcisnął kontekst kulturalny, historyczny i filologiczny, a jednocześnie niesie ze sobą wieczne i niezmienne prawdy, które są przyjmowane i interpretowane przez każde kolejne pokolenie w inny sposób.

W ramach podsumowania konferencji jej uczestnicy wystosowali kilka propozycji:
1. Rozważenia użyteczności organizowania przez instytucje edukacyjne rosyjskiej Cerkwi regularnych konferencji poświęconych tematyce biblijnej
2. Kontynuowania pod pasterską opieką rosyjskiej Cerkwi prac nad tłumaczeniami Pisma Świętego na rodzime (wernakularne) języki jej wiernych
3. Kontynuowania przygotowań do krytycznego wydania cerkiewno-słowiańskiej Biblii
4. Przygotowania nowego, cerkiewnego tłumaczenia Pisma Świętego na język rosyjski
5. Rozważenia przez Komisję Edukacyjną rosyjskiej Cerkwi wprowadzenia języka hebrajskiego do prowadzonych przez nią szkół teologicznych.

Propozycje mają być rozważone przez Synodalną Komisję Biblijną i Teologiczną na jej najbliższej sesji.

Na podstawie: mospat.ru

— Dominika Kovačević