Turcja: zamiana cerkwi w meczety

Z Turcji napływają zarówno dobre wieści, mówiące np. o pracach w tureckim parlamencie nad ponownym otwarciem szkoły teologicznej na Chalki (o czym serwis pisał tutaj), jak i negatywne. Coraz bardziej nasilają się ruchy nawołujące do zamiany starych prawosławnych cerkwi w meczety. Nie jest to nowa tendencja, bowiem wraz z upadkiem Konstantynopola w 1453 r. większość chrześcijańskich świątyń została przemianowana na meczety, najlepszym tego przykładem jest cerkiew Mądrości Bożej (Hagia Sophia).

Turecki parlament przyjął pod obrady wniosek dotyczący ponownego otwarcia meczetu w cerkwi Mądrości Bożej w Konstantynopolu (dzisiejszy Stambuł). Wniosek złożył jeden z parlamentarzystów z Kahramanmaras (starożytna Germanikea w Anatolii). Swoje stanowisko argumentował tym, że chce, aby świątynne mury ponownie usłyszały modlitwę. Teraz wniosek ma być poddany szczegółowej opinii specjalnej parlamentarnej komisji, pod uwagę ma być wzięte także stanowisko różnych organizacji i instytucji. Nie wiadomo jednak, czy zostanie rozważona opinia Patriarchatu Konstantynopola.

Ufundowana w VI w. przez cesarza Justyniana Wielkiego cerkiew, po zdobyciu Konstantynopola przez sułtana Mehmeda II, została zamieniona w meczet. W tej formie funkcjonowała aż do 1935 r., kiedy została przemianowana na muzeum.

Drugim przykładem zamiany cerkwi w meczet jest świątynia starożytnego Monasteru Studyjskiego. Gabinet premiera Recepa Tayyipa Erdoğana podjął decyzję o przystąpieniu do prac remontowych, tak aby świątynia mogła ponownie funkcjonować jako meczet.

Monaster Studyjski (znany także jako monaster niezasypiających mnichów) został założony w V w. na jednym z siedmiu wzgórz Konstantynopola i poświęcony czci św. Jana Chrzciciela. W 1486 r., w dobie panowania sułtana Bajazyda II, został przemianowany na meczet. W 1908 r. doszło do zapadnięcia się dachu i od tego momentu główna monasterska świątynia nie była ani remontowana, ani użytkowana. Obecnie ten swoisty pomnik prawosławia podlega tureckiemu ministerstwu kultury.

Decyzja o zamianie cerkwi w meczety – jak podaje greckie źródło – najprawdopodobniej wpisuje się w ramy tak zwanej nowoosmańskiej idei, która może przybierać cechy nowego podboju, bowiem tylko po każdym podboju przez Turków dochodziło do zamiany chrześcijańskich świątyń w meczety. Ta przygnębiająca decyzja – która może być wytłumaczona jedynie względami politycznymi – to kolejna smutna karta odnosząca się do poszanowania starożytnych chrześcijańskich świątyń i monasterów na obszarze Azji Mniejszej.

O zamianie starożytnych cerkwi w meczety w Turcji serwis pisał m.in. tutaj i tutaj.

Na podstawie: amen.gr

— Rafał Wawreniuk