Zmarła Anna Gallos – wybitna kompozytorka muzyki cerkiewnej

Czwartego lutego w wieku 95 lat odeszła do Pana matuszka Anna Gallos - wybitna kompozytorka muzyki cerkiewnej w językach greckim i angielskim, pionierka polifonicznych śpiewów liturgicznych w Stanach Zjednoczonych oraz języku angielskim w ogóle. Była też jedną z nielicznych kobiet komponujących muzykę prawosławną, której aranżacje przyjęły się w tak wielu cerkwiach.

Anna Gallos, z domu Gerotheou, urodziła się w 1920 roku w Filadelfii w stanie Pensylwania (USA) w rodzinie prawosławnego greckiego duchownego. Dlatego już od najmłodszych lat była zaangażowana w życie cerkiewne, co przejawiało się zwłaszcza w umiłowaniu muzyki bizantyjskiej; już w wieku siedmiu lat, za zachętą swego ojca – który był znawcą greckiej muzyki cerkiewnej – zaczęła śpiewać w chórze parafialnym, a wieku piętnastu rozpoczęła swe pierwsze szlify jako dyrygentka. Po ukończeniu szkoły średniej studiowała na wydziale muzycznym Uniwersytetu Bostońskiego. W 1941 roku wyszła za mąż za seminarzystę, Jerzego Gallosa, i wkrótce przeniosła się na pierwszą parafię męża, w Connecticut. Wtedy już rozpoczęła swoją pracę kompozytorską – pierwsze dzieła były przeznaczone dla chórów żeńskich i dziewczęcych, ponieważ wówczas aranżacje w greckich parafiach były przygotowane tylko dla chórów męskich i mieszanych, co utrudniało pracę w innych wariantach.

W latach sześćdziesiątych wykładała muzykę cerkiewną w seminarium Świętego Krzyża jurysdykcji GOARCH (Grecka Cerkiew w Ameryce). W międzyczasie nieustannie się dokształcała i komponowała, godząc odpowiedzialną funkcję bycia matuszką, wychowywanie dwóch synów, pracę parafialnej dyrygentki oraz zakładanie diecezjalnych stowarzyszeń chóralnych w celu polepszenia standardów muzycznych w parafiach. Sama zaś nauki pobierała m. in. u słynnego psalmisty, archonta Patriarchatu Ekumenicznego, Lambardiosa Eleftheriosa Georgiadesa.

W 1976 roku wraz z o. Jerzym Gallosem, odegrali znaczącą rolę w założeniu Narodowego Forum Muzyków Greckiej Cerkwi Prawosławnej w USA, które po dziś dzień opracowuje, zbiera i publikuje kompozycje liturgiczne do powszechnego użytku, a także ujednolica tłumaczenia na angielski.

Rok później jako jedna z pierwszych skomponowała muzykę do Boskiej Liturgii (w tonach pierwszym oraz piątym) po angielsku – wówczas w jurysdykcji GOARCH angielski nie był jeszcze tak powszechnie przyjęty jako język nabożeństw, istniały różne wersje tłumaczeń itd. Zarazem istniała potrzeba zmiany stanu rzeczy, głównie przez zanik znajomości greckiego wśród już kolejnych pokoleń imigrantów, a także zwiększającą się liczbę konwertytów na Prawosławie, również i w ramach tej jurysdykcji. W opracowywaniu tej Liturgii, głównie w zakresie doboru odpowiednich słów w tłumaczeniu, matuszce Annie pomagał mąż. Mimo strachu i początkowych kontrowersji, praca ta, zarówno w warstwie muzycznej, jak i językowej, została przyjęta bardzo pozytywnie.

W tym samym okresie dokonała innego pionierskiego dzieła: skomponowała Bizantyjskie Mozaiki – muzykę organową, która po raz pierwszy w historii opierała się na tradycyjnym śpiewie bizantyjskim.

Za swoją wieloletnią służbę na rzecz Cerkwi i muzyki była nagradzana: m. in. orderem św. Romana Melodosa (1988 rok) oraz przez Narodowy Związek Muzyki Religijnej w USA (2001 rok).

Anna Gallos komponowała do ostatnich chwil swego życia. Jej ponad 70-letnia praca zaowocowała ponad 50 kompozycjami sakralnymi – nie tylko pojedynczymi hymnami, lecz tak obszernymi materiałami jak pięć Liturgii (w różnych tonach i na róże składy chóralne; pełne nagranie jednej z nich znajduje się w tutaj), cała Jutrznia Wielkiej Soboty (Pieśni Pochwalnej w trzech stacjach – w tym miejscu można posłuchać obszernego nagrania z głównej katedry GOARCH, czyli Świętej Trójcy w Nowym Jorku, Eulogitaria, Wielka Doksologia), Kanon do Bogurodzicy (tzw. Paraklesis), hymny Bożonarodzeniowe (w tym kanon – fragment nagrania tutaj, eksapostilarion troparion i kontakion, zadostojnik, zapriczasten w kilku wersjach) i Paschalne (fragmenty nagrań). Jej niezrealizowanym marzeniem pozostało skomponowanie muzyki Boskiej Liturgii do wszystkich ośmiu tonów.

Na podstawie: The Saint John Of Damascus Society, stnina.org

— Dominika Kovačević