Tymoteusz z Kahuchty (IX)

Wspomnienie świętego TYMOTEUSZA z Kahuchty* przypada 4 stycznia (17 stycznia).

Św. Tymoteusz urodził się pod koniec VIII wieku w chrześcijańskiej rodzinie. Jego rodzinna wieś leżała na wschód od Antiochii, Rodzice Tymoteusza umarli, kiedy był jeszcze małym dzieckiem, dlatego wychowywali go bracia i siostry. Kiedy Tymoteusz miał siedem lat, został pewnego razu tak mocno pobity przez starszego brata, że uciekł z domu i znalazł schronienie we wsi Kafr Zuma, znajdującej się przy drodze z Antiochii do Aleppo. Tam przygarnęli go miejscowi mieszkańcy i wychowali jak rodzonego syna. Tymoteusz dorastał w atmosferze pobożności, chętnie czytał żywoty świętych, których pragnął naśladować.

Kiedy chłopiec osiągnął wiek młodzieńczy, postanowił wyrzec się świata, ażeby wstąpić w szeregi rycerstwa anielskiego i razem z kilkoma przyjaciółmi wyruszył na pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Pokłoniwszy się tym miejscom, Tymoteusz odwiedził pustelników w okolicach Jerozolimy. Spotkał tam pewnego starca, który postrzygł go na mnicha i dał pierwsze wskazówki do życia duchowego. Po pewnym czasie Tymoteusz wrócił do swojej wsi. Przybrani rodzice powitali go z radością i zbudowali dla niego chatę, w której Tymoteusz zaczął żyć jak pustelnik.

Mając około czterdziestu lat Tymoteusz wybrał się w podróż do Antiochii i po drodze zatrzymał się w Kahuchcie, gdzie spotkał braci. Bracia nie poznali go. Wtedy Tymoteusz ujawnił, kim jest i opowiedział o swoim życiu i duchowych dokonaniach. Pełni podziwu bracia namówili go, żeby pozostał we wsi i Tymoteusz nadal prowadził tam swoje życie pustelnicze[1]. Wieść o jego świętości szybko się rozchodziła i u Tymoteusza pojawiło się kilku uczniów. Święty mądrze nimi kierował dzięki otrzymanemu od Boga darowi jasnowidzenia. Czyniąc wiele cudów, św. Tymoteusz stał się w całej okolicy głosicielem woli Bożej, przychodząc z pomocą cierpiącym i naprawiając ludzkie błędy w sprawach wiary i moralności.

Pewnego razu odwiedził człowieka Bożego patriarcha Antiochii Teodoryt (787-799), we wspaniałej karecie i drogich szatach. Tymoteusz skarcił go za zbytek, bowiem w tych czasach chrześcijanie byli uciskani, i wezwał patriarchę, by pomógł biednym i wdowom, a także wsparł świątynie i monastery. Ale gdy tylko patriarcha wrócił do siebie, do Antiochii, zaczął prowadzić taki sam tryb życia. Wtedy święty posłał patriarsze ostrzeżenie: jeżeli się nie poprawi, nie będzie mógł poświęcić oleju w Wielki Czwartek. Tak się też stało: kiedy nadszedł ten dzień i patriarcha przygotowywał się do obrzędu poświęcenia oleju, przybyli posłowie od kalifa Harun al-Raszyda (786-809) i aresztowali Teodoryta. Zakutego w łańcuchy poprowadzono go do władcy, żeby złożył wyjaśnienia z powodu oszczerczych oskarżeń pod swoim adresem. Hierarcha namówił straż, by zrobiła w drodze postój koło domu św. Tymoteusza. Święty przepowiedział, że z łaski Bożej Teodoryt będzie ocalony w tej próbie, ale musi odrzucić hojne propozycje władcy.

Gdy tylko patriarcha stanął przed kalifem, rozkazał on, by go stracono. Ale wtedy ukazała się budząca strach niebiańska istota i kat nie mógł wykonać egzekucji, zaś drugi kat stracił władzę w ręku. Za wstawiennictwem jednego ze swoich faworytów, kalif ułaskawił patriarchę, ale kazał mu służyć jako odźwierny. Arcybiskup musiał wykonywać to poniżające zajęcie, dopóki nie zachorował syn kalifa. Kiedy wszyscy wezwani lekarze okazali się bezsilni, władca zwrócił się o pomoc do Teodoryta. Patriarcha wziął flakon z olejem poświęconym przez św. Tymoteusza, namaścił chorego, który natychmiast wyzdrowiał.

Uradowany Harun al-Raszyd nagrodził patriarchę złotem i kosztownościami, ale Teodoryt przypomniał sobie przestrogę Tymoteusza i odmówił ich przyjęcia, poprosił jedynie kalifa, by był sprawiedliwszy dla chrześcijan przy ściąganiu z nich podatków i pozwolił na odnowienie świątyń. Teodoryt uzdrowił następnie kata, prosił, by nie karano jego oskarżycieli i wyruszył z w drogę powrotną. Gdy wstąpił po drodze do św. Tymoteusza, został przez niego pouczony, by wyraził swą wdzięczność Bogu i prowadził odtąd życie apostolskie. Uczyniwszy jeszcze wiele innych cudów, świadczących, że łaska Boża nie opuściła prześladowanych chrześcijan, św. Tymoteusz odszedł w pokoju w wieku osiemdziesięciu pięciu lat. Jego święte relikwie zostały potem przeniesione do Antiochii.

* Żywot tego ascety, który pozostał nieznany literaturze hagiograficznej, zachowany jest w dwóch arabskich kopiach i gruzińskiej wersji zaginionego greckiego „Żywota”. Zawiera on wiele historycznych szczegółów dotyczących warunków życia chrześcijan w Antiochii w początkach panowania islamu. Wspomnienie świętego odnotowane jest 4 stycznia w Kalendarzu patriarchy Makarego III ab al-Zaima (†1672) i w innych melchickich Synaksarionach razem z jego trzema współtowarzyszami ascetami, ale pod różnymi innymi datami – w opisach jego „Żywota” (24 kwietnia, 8 stycznia, albo 28 stycznia, albo 21 lutego w opisie gruzińskim). Jego relikwie zostały przeniesione do Antiochii 9 września i czczono go tam właśnie tego dnia.

[1] Możliwe, że został tam stylitą.

Za: Synaksarion. Styczeń, Wydawnictwo „Bratczyk”, Hajnówka 2014, s. 86-88.