Kazańska Ikona Bogurodzicy już wkrótce w Moskwie

W dniu 28 sierpnia br. w Święto Zaśnięcia Bogurodzicy wg. starego stylu, delegacja watykańska przekaże Kazańską Ikonę Bogurodzicy Rosyjskiemu Kościołowi Prawosławnemu w Kazaniu, w miejsce tradycyjnego przebywania ikony.

Źródła watykańskie poinformowały, że w trakcie środowej audiencji generalnej w dniu 25 sierpnia papież przekaże ikonę kardynałowi Walterowi Kasperowi, przewodniczącemu Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan, który z kolei 28 sierpnia wręczy go na Kremlu patriarsze Aleksemu II. Zapowiadane jest uczestnictwo prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina w tym wydarzeniu. W między czasie w dniu 26 sierpnia ikona zostanie wystawiona w Bazylice św. Piotra w Watykanie.

Wspominaliśmy już, że przekazanie ikony poprzedziły starania Watykanu, aby papież osobiście wręczył ją Patriarsze Moskiewskiemu. Okazją do tego mogła być papieska podróż do Mongolii, w czasie której Jan Paweł II miał zatrzymać się na krótko w Kazaniu, na obszarze Federacji Rosyjskiej, i wtedy przekazać ikonę. Spotkało się to ze stanowczym sprzeciwem Patriarchatu Moskiewskiego, albowiem miało to miejsce w czasie, kiedy relacje Watykan – Moskwa były szczególnie napięte, z uwagi na decyzje papieża dotyczące organizacji Kościoła katolickiego w Rosji.

W ostatnim czasie wypowiedział się w tej sprawie sam zwierzchnik Patriarchatu Moskiewskiego. Podkreślił on, że znajdująca się dotąd w posiadaniu biskupa Rzymu ikona, nie jest oryginałem, który w 1633 r. umieszczono w moskiewskim Soborze Kazańskim, a następnie w 1811 r. w Petersburgu, a tylko jej XVIII wieczną kopią, jedną z wielu, które zaginęły na początku dwudziestego wieku. Wobec tego nie ma potrzeby, aby sam papież przywoził ja do Moskwy.

Należy podkreślić, że w dniu 1 kwietnia 2003 roku grupa wybitnych uczonych skierowanych przez ministerstwo kultury Rosyjskiej Federacji i Watykan poddała ikonę badaniu. Obydwie strony – Moskwa i Watykan powołują się na wyniki tych samych badań, jednak zupełnie odmiennie je interpretują. O ile w przekonaniu Watykanu "ikona jest autentyczna, powstała najprawdopodobniej w pierwszej połowie XVIII wieku, a cenna powłoka - wykonana być może w następstwie jakiegoś szczególnego wydarzenia - pozwala wnioskować, że była przedmiotem kultu i szczególnej czci", o tyle przedstawiciele Patriarchatu Moskiewskiego wskazują, że „ani przez swoje wymiary, ani charakter malarstwa nie może być utożsamiana z historyczną ikoną, która ukazała się w Kazaniu w 1579 r., i innymi znanymi i czczonymi ikonami”.

Niezależnie od tego, czy obraz, który zostanie przekazany z Rzymu do Moskwy jest tą samą ikoną, która ukazała się w Kazaniu w 1579 r., czy też jest to późniejsze dzieło, stanowi ona dla prawosławnych chrześcijan świętość. Nawet jeżeli jest jedną z wielu późniejszych kopii cudownej ikony, to oddając jej cześć w przeszłości i teraz „jak przez okno” będą oni wprowadzani w to, co jest „ponad ikoną” (Paul Evdokimov). Warto podkreślić, że większość ikon, które czczone są w Kościele prawosławnym to kopie. Fakt ten jednak nie odbiera im ich wyjątkowego, bo sakramentalnego charakteru, jaki nadał im chrześcijański Wschód.

Przypomnijny w tym miejscu, że ikona Bogurodzicy zostanie przyjęta w Moskwie z należnymi jej honorami. Opór, z jakim Patriarchat Moskiewski odnosi się do wizyty papieża w Moskwie - nie zaś wobec powrotu ikony - należy w dalszym ciągu tłumaczyć wyłącznie nierozwiązanymi kwestiami o charakterze kościelno-administracyjnym, które sprawiają, że niemożliwe jest prawdziwie przyjacielskie i braterskie spotkanie obydwu zwierzchników.

Na zdjęciu: współczesna kopia Kazańskiej Ikony Bogurodzicy.

Na podstawie: www.oecumene.radiovaticana.org,www.vatican.va,

www.itar-tass.com, www.pravoslavie.ru

— Szymon Krzyszczuk