Niedziela Triumfu Ortodoksji

"Następnego dnia chciał udać się do Galilei; i spotkał Filipa, i rzekł do niego: Pójdź za mną! A Filip był z Betsaidy, miasta Andrzeja i Piotra. Filip spotkał Natanaela i rzekł do niego: Znaleźliśmy tego, o którym pisał w zakonie Mojżesz, a także prorocy: Jezusa, syna Józefa, z Nazaretu.

Wtedy Natanael rzekł do niego: Czy z Nazaretu może być coś dobrego? Filip na to: Pójdź i zobacz! A gdy Jezus ujrzał Natanaela, idącego do niego, rzekł o nim: Oto prawdziwy Izraelita, w którym nie ma fałszu. Rzecze mu Natanael: Skąd mnie znasz? Odpowiedział mu Jezus i rzekł: Zanim cię zawołał Filip, widziałem cię, gdy byłeś pod drzewem figowym. Odpowiedział mu Natanael: Mistrzu! Ty jesteś Synem Bożym, Ty jesteś królem Izraela. A Jezus odpowiadając, rzekł do niego: Czy dlatego wierzysz, że powiedziałem ci, iż cię widziałem pod figowym drzewem? Ujrzysz większe rzeczy niż to. Powiedział też do niego: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam wam, ujrzycie niebo otwarte i aniołów Bożych wstępujących i zstępujących na Syna Człowieczego." J 1,43-51

Gdy kończy się pierwszy tydzień Wielkiego Postu, tydzień wzmożonej modlitwy i ascetycznych zmagań, następuje pierwsza niedziela Wielkiego Postu – niedziela Triumfu Prawosławia. W tym dniu Cerkiew prawosławna wspominając wydarzenia, które doprowadziły do ostatecznego ustanowienia dogmatów prawosławnych, pragnie podbudować duchowo i pocieszyć swoich wiernych owym duchowym świętem Triumfu Prawdziwej Wiary.

Święto to zostało ustanowione w 843 r. w Konstantynopolu na pamiątkę zwycięstwa nad herezją ikonoklazmu, która wstrząsnęła całym Kościołem Chrystusowym. Pierwszy etap sporów ikonoklastycznych przypadł na rok 726, gdy to cesarz Leon III Izauryjczyk wystąpił przeciwko kultowi ikon i rozpoczął ciąg dokuczliwych prześladowań, kres którym położyła cesarzowa Irena w 780 roku. Stanowisko zwolenników ikon podtrzymał również VII Sobór Powszechny, który odbył się w Nicei. Zgodnie z postanowieniami tego soboru cześć oddawana świętym ikonom nie jest bałwochwalstwem, wobec czego ikony powinny pozostawać w świątyniach i należy oddawać im taką samą cześć, jaka oddawana jest innym symbolom religijnym. Jednocześnie Cerkiew zaznaczyła różnicę między nabożeństwem, jakie przynależy jedynie Wszechmogącemu Bogu, a czcią, która oddawana jest Bogarodzicy, świętym, świętemu Krzyżowi, czy też świętym relikwiom.

Wkrótce jednak nastał drugi okres prześladowania ikon, zapoczątkowany w 815 r. przez Leona V Armeńczyka. Trwał on do 842 r., gdy kult ikon zostały ponownie, tym razem już na stałe, przywrócony przez patriarchę Metodego i cesarzową Teodorę na soborze w Konstantynopolu. To właśnie ostateczne zwycięstwo świętych ikon jest świętem Triumfu Prawosławia. Poprzez to święto Cerkiew podkreśla jednocześnie Triumf Prawdziwej Wiary, jej zwycięstwa nad wszystkimi bezbożnymi herezjami, fałszywymi naukami i schizmami. Dlatego też mówimy, że tego dnia świętujemy zwycięstwo pojmowane nie w kategoriach ludzkich, lecz upamiętniamy wydarzenie, które odegrało ważną rolę w naszej wierze, które miało wielki wpływ na duchowość całej ludzkości.

Duch nabożeństwa pierwszej niedzieli Wielkiego Postu jest duchem niebiańskiej proklamacji nadziei i ufności w Bogu. Jest to radość odnowy Cerkwi i jej nauki po wielu ofiarnych zmaganiach z herezjami. Święto Ortodoksji jest oddaniem czci wszystkim tym, którzy walczyli za prawą wiarę, oddali za nią swoje życie, a jednocześnie jest świętem wszystkich wiernych, którzy w czasach obecnych idą śladami swoich poprzedników i odnajdują w Świętym Prawosławiu błogosławieństwo, obecność Trójjedynego Boga, Bogarodzicy, męczenników i wszystkich świętych.

hieromnich Tymoteusz (Sawczuk)

Tekst ukazał się w: Wiadomości PAKP 196 3/2006