Wspomnienie prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego

Tragicznie zmarły w sobotę prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński w okresie pełnienia obowiązków głowy państwa polskiego wielokrotnie brał udział w wydarzeniach związanych z Kościołem prawosławnym oraz wpływał na sytuację obywateli państwa polskiego wyznania prawosławnego. Przypomnijmy najważniejsze momenty.

Z inicjatywy prezydenta 26 kwietnia 2006 r. w 20. rocznicę awarii elektrowni w Czarnobylu w katedrze św. Marii Magdaleny w Warszawie odbyło się nabożeństwo w intencji ofiar czarnobylskiej katastrofy. W nabożeństwie celebrowanym przez metropolitę warszawskiego i całej Polski Sawę wziął udział m.in. sam prezydent wraz z przedstawicielami najwyższych władz państwowych oraz dyplomacji.

27 kwietnia 2007 roku w kaplicy Pałacu Prezydenckiego w Warszawie w związku z 60. rocznicą akcji "Wisła" miało miejsce modlitewne spotkanie w intencji polsko-ukraińskiego zrozumienia i współpracy. W nabożeństwie udział wzięli prezydenci Polski Lech Kaczyński i Ukrainy Wiktor Juszczenko, a także korpus dyplomatyczny, przedstawiciele mniejszości ukraińskiej w Polsce oraz osoby zasłużone dla porozumienia polsko-ukraińskiego. Kościół prawosławny reprezentował abp lubelski i chełmski Abel.

W maju 2007 roku gościła w Polsce delegacja Greckiego Kościoła Prawosławnego na czele z nieżyjącym już abp. Chrystodulosem. Jako pierwszy przedstawicieli greckiego prawosławia przyjął prezydent Kaczyński wraz z ówczesną szefową Gabinetu Prezydenta RP Elżbietą Jakubiak i tragicznie zmarłym w katastrofie pod Smoleńskiem kapelanem prezydenta ks. Romanem Indrzejczykiem. W trakcie spotkania omawiano kwestie stosunków między państwem polskim a Kościołami prawosławnymi w Polsce i Grecji. Delegacja odwiedziła wtedy również m.in. prawosławne seminarium. Podczas pamiętnej wizyty nieżyjącego już hierarchy miało miejsce również poświęcenie cerkwi w Kodniu. W styczniu 2008 roku prezydent Kaczyński składał na ręce greckiego prezydenta kondolencje w związku ze śmiercią arcybiskupa Chrystodulosa.

Urząd prezydenta RP otoczył swym honorowym patronatem konferencję kaukazologiczną im. św. Grzegorza Peradze, organizowaną przez Studium Europy Wschodniej i Instytut Orientalistyczny Uniwersytetu Warszawskiego, odbywającą się w dniach 6-8 grudnia 2007 r. dla uczczenia 65. rocznicy męczeńskiej śmierci św. Grzegorza.

Na przełomie 2007 i 2008 roku pod honorowym patronatem Lecha Kaczyńskiego oraz prezydenta Grecji Karolosa Papuliasa miała miejsce wystawa kolekcji greckich ikon w Muzeum Narodowym w Krakowie.

14 kwietnia 2008 roku odbyło się spotkanie prezydentów Polski i Ukrainy, które z powodu dyplomatycznego nietaktu odbiło się szerokim echem w mediach. Z powodu nieuwzględnienia w protokole dyplomatycznym wysokiej rangi przedstawicieli Kościoła prawosławnego spotkanie zdecydowali się opuścić abp Abel i bp Jerzy. W oświadczeniu wystosowanym przez Kancelarię Prezydenta RP wyrażono głęboki żal z powodu zaistniałej sytuacji, do której doszło w Pałacu Prezydenckim. Niewymienienie z imienia i funkcji dostojników PAKP było według kancelarii niezamierzone. Wystosowano jednocześnie list do hierarchów polskiej Cerkwi (autorstwa ówczesnego szefa Kancelarii Anny Fotygi) w którym podkreślono „wyjątkowy wymiar stosunków łączących Rzeczpospolitą Polską z Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym”. Podkreślono również fakt „głębokich więzi łączących Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z chrześcijanami obrządku prawosławnego”. W liście nawiązano również do spotkań prezydenta podczas styczniowego Tygodnia modlitw o jedność chrześcijan oraz wizyty w Pałacu Prezydenckim abp. Chrystodulosa w maju 2007 roku.

10 czerwca 2008 r. prezydent RP Lech Kaczyński wręczył nominacje profesorskie nauczycielom akademickim oraz pracownikom nauki i sztuki. Wśród osób, które otrzymały nominacje, znalazł się dr hab. ks. Marian Szczepan Bendza z Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie.

„W Polsce miały miejsce wydarzenia, z powodu których musimy wyrazić nasze ubolewanie. W 1938 roku nie uszanowano naturalnego azylu, jakim jest każdy Dom Boży. Na terenach mieszanych wyznaniowo i etnicznie zdarzyły się wypadki, które nigdy nie powinny się zdarzyć” – pisał prezydent Lech Kaczyński we wstępie zaprezentowanej w październiku 2008 roku w Lublinie książce autorstwa historyka UMCS dr. Grzegorza Kuprianowicza pt. „1938. Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu”, poświęconej 70. rocznicy akcji burzenia cerkwi. Prezydent Kaczyński pisał wtedy również m.in., że w działaniach władz każdego państwa „podstawowe prawa i wartości nie mogą być pomijane czy ignorowane. Obowiązkiem historyków jest odkrywanie prawdy i jej upowszechnianie. Powinnością wszystkich jest pamięć o tragicznych kartach w historii polskiego prawosławia. Wyrazić należy ubolewanie powodu zła, które zostało wyrządzone”. Lech Kaczyński wezwał do budowania dobrych relacji i umacniania wspólnoty, bo - jak zaznaczył – „przeszłość nie powinna kłaść się cieniem na współczesności i przyszłości”.

8 listopada 2008 roku w związku z 90. rocznicą odzyskania niepodległości w katedrze metropolitalnej św. Marii Magdaleny sprawowano Liturgię eucharystyczną i molebien w intencji ojczyzny. Udział w nabożeństwie wzięli przedstawiciele władz państwowych na czele z prezydentem RP Lechem Kaczyńskim. Podczas uroczystości przed domem metropolitalnym odsłonięto i poświęcono pomnik rodziny Fedorenków. Kamień upamiętnia ks. ppłk. Szymona Fedorenko (naczelnego prawosławnego kapelana Wojska Polskiego, zamordowanego przez NKWD w Katyniu w 1940 r.) oraz jego żoną Wierę i trzech synów: Aleksandra (pilota dywizjonu bombowego 300 Królewskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii, który poległ w 1944 r.), Oresta, i Wiaczesława, żołnierzy AK, którzy walczyli i zginęli w Powstaniu Warszawskim.

W sierpniu 2009 roku z powodu śmierci białoruskich pilotów podczas Air Show w Radomiu prezydent Kaczyński przesłał prezydentowi Białorusi Aleksandrowi Łukaszence i rodzinom oficerów kondolencje. Podobny gest uczynił minister obrony narodowej, Bogdan Klich.

Na początku września 2009 roku zaplanowano uroczyste odsłonięcie i poświęcenie z udziałem prezydenta Ukrainy Wiktora Juszczenki oraz prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego pomnika ku czci zamordowanych prawosławnych Ukraińców w Sahryniu. Uroczystość jednak odwołano.

W listopadzie 2009 r., z okazji 91. rocznicy odzyskania niepodległości pod patronatem prezydenta RP ze środków Biura Bezpieczeństwa Narodowego sfinansowano płytę z polskimi pieśniami patriotycznymi śpiewanymi przez chór Prawosławnego Ordynariatu WP „Oktoich” oraz Zespół Instrumentalny Orkiestry Reprezentacyjnej Śląskiego Okręgu Wojskowego. „Utwory patriotyczne i wojskowe wykonuje się najczęściej podczas oficjalnych uroczystości. Jednak Polacy równie chętnie śpiewają je w czasie spotkań rodzinnych i towarzyskich. Tak zrodził się pomysł na realizację płyty "...Bo wolność krzyżami się mierzy...". Oprócz nagrań popularnych pieśni i piosenek, znajdziecie państwo tutaj także ich teksty. Gorąco zachęcam do słuchania i wspólnego śpiewania utworów, które na trwałe wpisały się w historię naszej Ojczyzny” - pisał Lech Kaczyński w krótkim oświadczeniu dotyczącym wydania płyty.

4 stycznia 2010 roku prezydent Kaczyński podpisał ustawę o uregulowaniu stanu prawnego niektórych nieruchomości pozostających we władaniu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Ustawa, nad którą debatowano przez wiele miesięcy, wyjaśniała ostatecznie kwestie sporne między Kościołem prawosławnym i greckokatolickim a państwem polskim, które były powodem odwołania się PAKP do Trybunału praw człowieka w Strasburgu w czerwcu 2003 roku.

— Tomasz Sulima