Św. Ignacy, Narodzenie i Niebiańskie Zastępy

"A przed władcą tego wieku zakryte było dziewictwo Marii i Ten, który z Niej się narodził, a także śmierć Pana. Trzy słynne tajemnice, których Bóg dokonał w milczeniu. Jakże więc zostały objawione wiekom? Gwiazda na niebie zajaśniała ponad wszystkimi gwiazdami, a jej światło było niewypowiedziane. A jej pojawienie się wywołało zdumienie. Pozostałe gwiazdy ze słońcem i księżycem stały się chórem dla tej gwiazdy. Przewyższyła jednak swoim światłem je wszystkie. I powstało zamieszanie: skąd ta wielka nowość i dziwność przyszła do nich? W ten sposób została zniszczona wszelka magia i zniknęły wszystkie więzy złości. Niewiedza została zabrana. Starożytne królestwo zostało całkowicie zniszczone. Bóg ukazał się jako człowiek, aby przynieść wielką nowość życia wiecznego. A to, co zostało zaplanowane przez Boga, właśnie się rozpoczęło. Dlatego wszyscy byli wstrząśnięci, ponieważ przygotowywano zniszczenie śmierci" [Św. Ignacy Antiocheński, List do Efezjan XIX].

Święto św. Ignacego Antiocheńskiego obchodzone jest 20 grudnia (2 stycznia) i przypada co roku podczas postnych przygotowań do Narodzenia Chrystusa. W cytacie z Listu do Efezjan św. Ignacy mówi o narodzinach Chrystusa, odnosząc się wyraźnie do wydarzeń zapisanych w Ewangeliach. Pisząc na przełomie II w. n.e., wielki męczennik daje tu również ważne świadectwo o elementach nauczania apostolskiego, które interpretują te wydarzenia w sposób niekiedy pomijany w popularnym opowiadaniu historii Bożego Narodzenia.

Pierwszym elementem jest misterium lub tajemnica. Św. Ignacy mówi o trzech tajemnicach, z których dwie dotyczą Narodzenia Chrystusa. Te dwie, to poczęcie w łonie dziewicy i tożsamość Chrystusa jako drugiej osoby Trójcy Świętej. Trzecią jest śmierć Chrystusa. Św. Ignacy traktuje je jako tajemnice i to tajemnice utrzymywane nie wobec ludzkości w pierwszej kolejności. W rzeczywistości, Święty Ignacy gdzie indziej jasno deklaruje, że te tajemnice zostały przepowiedziane w hebrajskich Pismach. Raczej, jak widać w tym cytacie, są to tajemnice utrzymywane przed władcami obecnego wieku i w celu zachowania tej tajemnicy, również przed wszystkimi niebiańskimi zastępami. To, że tożsamość Jezusa jako Chrystusa i Jego misja są tajemnicami, jest powracającym tematem w Ewangeliach, Chrystus wielokrotnie nakazuje tym, których uzdrawia lub z których wypędza demony, aby nikomu o tym nie mówili. W kluczowych momentach pozwala, aby towarzyszył mu tylko wewnętrzny krąg uczniów. Ten temat tajemnicy mesjańskiej jest szczególnie wyraźny w Ewangelii św. Marka [por. Mk 1,43-45; 4,11; 8,29-30]. Jak wskazuje św. Ignacy, Narodziny Chrystusa są początkiem realizacji przewidzianego planu. Św. Paweł przypomina nam, że gdyby władcy tego wieku znali ten plan, nie dokonaliby wszystkiego zgodnie z nim [1 Kor 2,8].

Św. Ignacy następnie mówi o tym, jak pierwsza część tej tajemnicy - narodziny Chrystusa z dziewicy i Boska tożsamość - została objawiona wiekom (dosłownie eonom). Mówi o gwieździe, która ukazała się na niebie, tak jak ujrzeli ją Mędrcy, którzy zostali przez nią doprowadzeni do Chrystusa [Mt 2,2]. Mówi również o słońcu, księżycu i gwiazdach jako o chórze tej gwiazdy, używając przy tym sformułowań paralelnych do tych, których św. Łukasz używa mówiąc o aniele, który przemawia do pasterza i o wielkiej rzeszy zastępów niebieskich [Łk 2,13-14]. Używany tutaj język słońca, księżyca i gwiazd jako niebiańskich zastępów jest językiem używanym w Piśmie Świętym do opisania istot anielskich, którym dane jest zarządzanie tymi stworzonymi elementami, zarówno upadłymi, jak i nieupadłymi [1 Kor 15,40-41].

Tora jednak identyfikuje duchy stojące za słońcem, księżycem i gwiazdami z konkretnymi zestawami buntowniczych istot duchowych. Izrael ma czcić tylko Jahwe, a nie słońce, księżyc i gwiazdy, ponieważ zastępami niebieskimi są te duchy, którym Jahwe przydzielił pod nadzór narody pogańskie [Pwt 4,19]. Dokonało się to w ramach kary przy wieży Babel [Rdz 11], jak dalej opisano w Księdze Powtórzonego Prawa [Pwt 32,8]. Oddając cześć tym stworzonym istotom, które nie są prawdziwym Bogiem, narody stały się wobec nich zniewolone i zepsute przez grzech ich wspólnego buntu. Dlatego św. Ignacy może mówić o końcu magii i zniszczeniu więzów. Mędrcy byli pierwszymi z narodów, którzy zostali wezwani z czczenia gwiazd do oddawania czci prawdziwemu Bogu, poprzez przyjście, aby oddać pokłon nowo narodzonemu Chrystusowi. Są to pierwsze owoce z narodów. Z tego powodu duchy drżą i miotają się w zamęcie. Ich koniec się właśnie zaczyna.

Ewangelia jest raportem o zwycięstwie w wojnie. Święty Ignacy rozumie, że narracje o narodzeniu Chrystusa nie tylko stanowią początek dwóch Ewangelii, ale że same narodziny Chrystusa były początkiem realizacji planu bitwy. Władca tego świata, Diabeł, rządził starożytnym królestwem władając mocą śmierci. Duchy, które przyłączyły się do jego buntu, zniewoliły narody świata poprzez bałwochwalstwo i niegodziwość. W dniu Narodzenia tajemnica ukryta przed pradawnymi i nieznana aniołom została objawiona przez Theotokos tym, którzy mieszkają na ziemi.

Boże Narodzenie to początek insurekcji. Jahwe, Bóg Izraela, osobiście przybył do serca wrogiego świata, rządzonego przez wrogie siły. Te Narodziny zostają odkryte przez wrogów Boga za sprawą gwiazdy dopiero po fakcie, a gdy zostają odkryte, prowadzi to do natychmiastowej próby zabicia Go, zanim nieznany im plan może pójść do przodu [Mt 2,16; Ap 12,4]. Po święcie Narodzenia zostanie rzucona otwarta deklaracja wojny, gdy nowy Jozue przekroczy Jordan, aby przez Teofanię wejść do ziemi obiecanej, i gdy Chrystus ujawni się publicznie zarówno swojemu wrogowi, jak i jego zakładnikom. Ostateczna bitwa nadejdzie, gdy Chrystus zaatakuje pałac samego diabła w jego królestwie, w Hadesie, zanim powstanie z martwych i zniszczy moc śmierci, aby odzyskać uwięzione narody.

Św. Ignacy przypomina nam, że Narodzenie jest pierwszym wystrzałem. Jahwe przyszedł nawiedzić swój lud i chociaż jest niemowlęciem w żłobie, w jaskini, przybył jako zwycięski król. Nie wszedł w swoje stworzenie tylko w jakimś abstrakcyjnym i filozoficznym sensie, aby przynieść oświecenie. Przypuścił atak, aby przynieść zemstę na swoich wrogów, wrogów ludzkości. Narodził się, aby zniszczyć tych, którzy wzięli nas do niewoli i aby nas uwolnić. Narodził się, aby zmiażdżyć tego, który dzierży moc śmierci i aby dać nam życie wieczne.

o. Stephen De Young (tłum. Jakub Oniszczuk)

za: The Whole Counsel Blog

fotografia: Paweł Turczyński / cerkiew.pl /

— o. Stephen De Young (tłum. Jakub Oniszczuk)