Finlandia: historyczne spotkanie zwierzchników trzech Cerkwi

W ostatnich dniach wizytę w Finlandii złożyło dwóch papieży aleksandryjskich - grecki i koptyjski - którzy zbiegiem okoliczności noszą to samo imię: Teodor II. Grecki władyka przyleciał do Finlandii w poniedziałek, 23 czerwca, zaś koptyjski hierarcha dwa dni wcześniej.

W niedzielę, 22 czerwca, koptyjski patriarcha Teodor II sprawował uroczystą Boską Liturgię w soborze Zaśnięcia Bogurodzicy w Helsinkach, który jest główną świątynią Autonomicznego Fińskiego Kościoła Prawosławnego. W Eucharystii uczestniczyło bardzo wielu wiernych, wśród których większość stanowili Egipcjanie i Etiopczycy. Zwierzchnik fińskiej Cerkwi, arcybiskup Leo, obecny był na tym nabożeństwie, po którym odbyła się oficjalna rozmowa obydwu hierarchów.

Następnego dnia, 23 czerwca, miało miejsce historyczne spotkanie trzech zwierzchników Cerkwi: obydwu papieży Teodorów oraz arcybiskupa Leo. W swoim wystąpieniu fiński hierarcha podkreślił potrzebę dążenia do jedności Prawosławia: Relacja fińskiej Cerkwi z orientalną Cerkwią Egiptu są bardzo bliskie, gdyż Finlandia – podobnie jak inne kraje skandynawskie – przyjmuje dużą liczbę chrześcijańskich imigrantów z Egiptu. W relacjach pomiędzy bizantyjskimi i orientalnymi Kościołami prawosławnymi podążamy drogą naszego czcigodnego ojca, patriarchy [Konstantynopola] Atenagorasa. Składając wizytę w Egipcie w 1959 roku, stwierdził iż „bizantyjskie i orientalne Cerkwie razem tworzę pleromę, pełnię Prawosławia”. Radujemy się również owocnymi relacjami pomiędzy naszymi Kościołami we współczesnej historii. Obydwaj wasi poprzedni, Piotr VII i Parfeniusz III, złożyli wizytę w naszej Cerkwi. Powinniśmy również uznać znaczenie wspólnych wysiłków misjonarskich naszych Kościołów w Afryce.

Koptyjski papież tego samego dnia udał się do Norwegii, gdzie kontynuuje swoją wizytę w Europie. Natomiast grecki patriarcha będzie przebywał w Finlandii do 29 czerwca włącznie, kiedy to w święto apostołów Piotra i Pawła razem z arcybiskupem Leo będzie sprawował uroczystą Boską Liturgię.

Rozłam pomiędzy „bizantyjskimi” (tzn. będący pod wpływem greckiej tradycji liturgicznej, a w V wieku również pod wpływem greckiego języka) i „orientalnymi” (tj. zachowujący własne, lokalne tradycje i języki liturgiczne) nastąpił na soborze chalcedońskim w 451 roku. Wówczas Grecy, w wyniku walki etniczno-politycznej, a także nieporozumienia na tle językowym, oskarżyli Cerkwie lokalne o monofizytyzm. Po tym dialog trwał głównie na Bliskim Wschodzie, podczas gdy w innych częściach świata z racji odległości prawie nie dochodziło do kontaktów obydwu grup. Zmieniło się to radykalnie dopiero w XX wieku dzięki nowoczesnym technologiom a także wielkie emigracji chrześcijan orientalnych, wymuszonych przez prześladowania ze strony muzułmanów. Wtedy też, po spotkaniach komisji teologicznych, obydwie grupy Cerkwi uznały się wzajemnie za ortodoksyjne, a więc prawowierne. Jednakże wciąż nie ma oficjalnej interkomunii – ta się zdarza na poziomie lokalnym, parafialnym. Podejmowane są również różne wspólne inicjatywy. Do Cerkwi orientalnych należą: Koptowie (Egipcjanie), Etiopczycy i Erytrejczycy, Ormianie, Syryjczycy (tj. Aramejczycy) oraz Malankaryczycy (Indusi).

Na podstawie: theorthodoxchurch.info oraz ort.fi/en

— Dominika Kovačević