Zmarł metropolita Zagrzebia i Ljubljany Jan

W czwartkowy wieczór, 3 kwietnia, wskutek udaru mózgu, zmarł wieloletni metropolita Zagrzebia i Ljubljany Jan (Pavlović).

Metropolita Jan (w życiu świeckim Joco) urodził się w 1936 roku w serbskiej prawosławnej rodzinie w miasteczku Slatine na terenie dzisiejszej Chorwacji, a w ówczesnym Królestwie Jugosławii. Po zakończeniu podstawowej edukacji wstąpił do prawosławnego seminarium w Rakovicy (okolice stolicy Serbii). Studia ukończył w 1963 roku, po czym kontynuował naukę w Niemczech, gdzie zajmował się również teologią rzymsko-katolicką, co w przyszłości miało ułatwić zadanie, które mu powierzono.

W 1967 roku wrócił do Jugosławii, gdzie w monasterze Krka (dzisiejsza Chorwacja) przyjął postrzyżyny mnisze i diakońskie z rąk biskupa Dalmacji Stefana. Dwa lata w Kistanje – również znajdującym się w Chorwacji – dostąpił święceń kapłańskich. W tym czasie zaczął nauczać w seminarium, a także sprawował opiekę nad parafiami w Biovičinym Selu oraz Kistanju. W uznaniu za działalność naukową i duszpasterską w 1977 roku Święty Synod serbskiej Cerkwi mianował go biskupem. Od 1982 roku zaczął pełnić obowiązki metropolity Zagrzebia i Ljubljany.

Na początku lat dziewięćdziesiątych, kiedy Jugosławia zaczęła się rozpadać i nękały ją wojny domowe, metropolita Jan podejmował szereg działań pokojowych, był daleki od nacjonalistycznej postawy. Gdy Chorwacja odłączyła się od Jugosławii, wybrano go na przedstawiciela Świętego Synodu serbskiej Cerkwi w tymże kraju.

W latach 1994-2011 sprawował opiekę nie tylko nad częścią prawosławnych chrześcijan w Chorwacji i Słowenii, lecz także we Włoszech – aż do czasu wydzielenia diecezji austriacko-szwajcarkiej obejmującej również teren Italii.

W trakcie całego swego zarządzania tak ważną, a przy tym trudną metropolią, władyka Jan dał się poznać jako dobry organizator, a także znany był z działalności wydawniczej. By oświecać i podtrzymać w wierze naród, metropolia z inicjatywy jej ordynariusza wydawała szereg cerkiewnych czasopism, kalendarzy, książek o charakterze cerkiewnym. Sam jest autorem kilku książek, m. in.: Z mojej szkolnej torby, Mesjanistyczne fragmenty w Starym Testamencie, Papieże rzymscy. Przyczynił się również do opublikowania zbioru prac naukowych poświęconych tragedii Jasenovca – chorwackiego faszystowskiego obozu koncentracyjnego, którego największą liczbę ofiar (kilkadziesiąt-, albo nawet kilkaset tysięcy) stanowili prawosławni Serbowie. Wśród więzionych i zabijanych w niedużym procencie znaleźli się również Romowie i Żydzi.

Będąc świadomym edukacji, dzięki porozumieniu z władzami Chorwacji i Zagrzebia, powołał do istnienia pierwsze prawosławne gimnazjum w tym kraju (więcej tutaj).

Po tym, jak wielu Serbów wypędzono z Chorwacji w latach 90., około 5% jej mieszkańców to prawosławni; większość z nich to Serbowie, choć niektórzy uważają się za Chorwatów. Na terenie kraju oprócz metropolii zagrzebsko-ljubljańskiej działają diecezje: slawońska, osječkopoljska, górno-karlowaczka oraz dalmacka. Metropolia zagrzebsko-ljubljańska, jak sama nazwa wskazuje, obejmuje również większość prawosławnych wiernych żyjących w Słowenii. Główną siedzibą biskupa jest jednak stolica Chorwacji – Zagrzeb. Warto też zaznaczyć, iż ta metropolia jest jedną z czterech Serbskiego Kościoła Prawosławnego.

Na podstawie: spc.rs

— Dominika Kovačević