Macedoniusz II

Wspomnienie świętego Macedoniusza II, patriarchy Konstantynopola*
(25 kwietnia/8 maja)

W 491 r., po śmierci cesarza Zenona, na tron konstantynopolitański wstąpił cesarz Anastazjusz (491-518). Okazał on zdecydowanie w obronie prawosławnej wiary, której wtedy groziło niebezpieczeństwo ze strony monofizytów. Przed koronacją przekazał patriarsze Eutymiuszowi (489-495) swoje wyznanie wiary, w którym zobowiązywał się w niczym nie odstępować od decyzji Soboru Chalcedońskiego. Następnie jednak szybko zrzucił maskę i jawnie okazywał poparcie monofizytom. Niejednokrotnie prosił Eutymiusza, żeby zwrócił mu wyznanie wiary, a potem pod pretekstem skargi patriarchy na zbyt długo trwające działania wojenne, oskarżył patriarchę o zmowę z wrogiem i złożył z urzędu, nie bacząc na protesty ludu. Wtedy na tron patriarszy wprowadzono skeuofilaksa Hagia Sophia Macedoniusza, krewnego patriarchy św. Genadiusza, człowieka szanowanego przez lud za zdecydowanie w wierze i czystość życia. Początkowo był on zmuszony podpisać Henotikon Zenona, dokument osądzający decyzje Soboru Chalcedońskiego i będący powodem wielu podziałów. Zaraz jednak potem, troszcząc się o zachowanie jedności Kościoła, zwołał sobór, który potwierdził decyzję IV Soboru Powszechnego. Z początku Anastazjusz nie prześladował patriarchy, ale wkrótce poprosił go o zwrócenie wyznania wiary, które Macedoniuszowi przekazał Eutymiusz przed udaniem się na wygnanie. Macedoniusz odmówił i ściągnął na siebie tym samym gniew cesarza, ciągle rosnący z upływem czasu.

Wszystkie środki były dla cesarza dobre, żeby oczernić Macedoniusza: pod wpływem Sewera Antiocheńskiego i z poparciem władz monofizyci wdzierali się do świątyń i głosili tam swoje nauki, nie przestając rozpuszczać oszczerczych pogłosek o patriarsze. Chrześcijański lud jednak wszelkimi sposobami okazywał mu poparcie. W 510 r. mnisi, mężczyźni, kobiety i dzieci tysiącami wyszli na ulice z okrzykami: „Chrześcijanie! Nadeszła godzina męczeństwa! Nie pozostawimy naszego ojca bez obrony na łaskę tego tyrana, niegodnego tronu!”. Przerażony Anastazjusz ukrył się w pałacu i szykując się do ucieczki ze stolicy, wezwał do siebie patriarchę, z którym sam przez długie lata nie chciał rozmawiać, i udał, że jest gotów się z nim pogodzić. Macedoniusz nie zawahał się i rzucił mu w twarz oskarżenie o to, że ukrywa swoją herezję.

Ponieważ święty publicznie wyznawał przywiązanie do dogmatu chalcedońskiego, cesarz po pewnym czasie kazał siłą wyprowadzić go z patriarchatu i żądał, żeby Macedoniusz zwrócił mu autentyczne akta soborowe, które patriarcha położył na ołtarzu Hagia Sophia. Macedoniusz odmówił i 6 sierpnia 511 r. został złożony z urzędu na podstawie najhaniebniejszych oskarżeń. Następnego dnia heretycy wdarli się do świątyni Hagia Sophia, chcąc odprawić tam Liturgię, podczas gdy patriarcha stał milcząc w kącie i zalewał się łzami. Nocą został przewieziony do Chalcedonu, a następnie zesłany do Euchaity, jak i jego poprzednik. Gdy zawisła groźba najazdu Hunów, uciekł do Gangry, gdzie zmarł (możliwe, że został zgładzony) 25 kwietnia 516 r.

* Nie należy go mylić z heretykiem o tym samym imieniu, który odrzucał boskość Ducha Świętego i został wyklęty na II Soborze Powszechnym w Konstantynopolu (381 r.). Św. Macedoniusz jest czczony w Greckim Kościele Prawosławnym.

Za: Synaksarion. Kwiecień, Wydawnictwo „Bratczyk”, Hajnówka 2014, s. 299-300.