Pamfił, kapłan z Cezarei Palestyńskiej (307-308)

PAMFIL, kapłan, męczennik (Swiaszczennomuczenik Pamfił preswitier), 16 lutego/1 (29 lutego*) marca.

Urodził się w Bejrucie około 240 r. Kształcił się w chrześcijańskiej szkole w Aleksandrii, a resztę życia spędził w Cezarei w Palestynie (obecnie Kajsarije w Izraelu), gdzie otrzymał święcenia kapłańskie. Wykładał w tamtejszej szkole, zgromadził słynną bibliotekę i zajmował się studiowaniem Pisma Świętego. Poprawiał tekst Nowego Testamentu, do którego zakradło się wiele błędów wynikających z częstego przepisywania. Wysyłał też proszącym go o to ludziom napisane własną ręką poprawione kopie.

W czasie prześladowań chrześcijan za cesarza Dioklecjana Pamfila aresztowano i osadzono w więzieniu. Tam stworzył traktat, będący rodzajem apologii nauki Orygenesa. Wraz z diakonem Walentym i chrześcijaninem o imieniu Paweł spędził w więzieniu dwa lata. W 309 r. wszyscy zostali ścięci. Wraz z nimi śmierć poniosło pięciu młodych Egipcjan: Eliasz, Jeremiasz, Izajasz, Samuel i Daniel, którzy z potrzeby serca towarzyszyli braciom skazanym za wyznawanie wiary na przymusowe roboty w kamieniołomach Cylicji (kraina w pd.-wsch. Azji Mniejszej). Gdy wracali stamtąd, zatrzymano ich i u bram Cezarei poddano przesłuchaniom. Jako swoje imiona podali imiona starotestamentowych proroków, a jako miejsce zamieszkania Jeruzalem (mając na myśli niebiańską Jerozolimę). Gdy poddano ich torturom, aby wydobyć kolejne informacji, odmówili zeznań. Zostali za to ścięci.

Przed wykonaniem wyroku męczeńską śmierć poniósł sługa prezbitera Pamfila - 18-letni Porfiriusz. Dowiedział się on o wyroku i poszedł do zarządcy poprosić o możliwość pochowania po egzekucji ciał skazańców. Został za to zabity i spalony.

Świadkiem tego był chrześcijanin Seleukos, były żołnierz. Przed kaźnią świętych podszedł on do Pamfilusza i opowiedział mu o męczeńskiej śmierci jego sługi. Został schwytany przez żołnierzy i z rozkazu zarządcy ścięto mu głowę.

Jeden ze sług zarządcy Teodul, będąc już w podeszłym wieku był tajnym chrześcijaninem. Widząc prowadzonych na śmierć męczenników, pozdrowił ich i poprosił o modlitwę za niego. Wtedy został schwytany przez żołnierzy i doprowadzony do zarządcy, który kazał go ukrzyżować.

Ze świętymi jest związany także męczennik Julian, który został zabity za to, że chciał ich pochować.

Ich męczeństwo zostało opisane przez Euzebiusza, który tak bardzo podziwiał Pamfila, że nazwał siebie samego Euzebiuszem Pamfila.

O świętym Pamfilu wspomina św. Hieronim (IV w.), który miał niektóre jego rękopisy.

W ikonografii św. Pamfil przedstawiany jest jako młody mężczyzna ubrany w czerwone kapłańskie szaty. W prawej dłoni trzyma krzyż, a w lewej Ewangelią. Ma kasztanowe, długie, spadające na plecy włosy i krótką brodę. Na ikonach niekiedy występuje w towarzystwie innych męczenników, którzy ponieśli śmierć wraz z nim. Wszyscy poza diakonem Walentym (który trzyma kadzidło i naczyńko na ładan) dzierżą w dłoniach męczeńskie krzyże. Między sobą różnią się tylko wiekiem i kolorem szat.

Imię Pamfil pochodzi z greki i składa się z dwóch członów: pan - "wszystko, wszyscy" i filos - "przyjaciel", czyli "wszystko miłujący". Inne objaśnienie pochodzi od greckiego słowa pamphylos - "złożony z różnych szczepów".

*w latach przestępnych, gdy luty ma 29 dni

opr. Jarosław Charkiewicz