Uroczystości święta Zaśnięcia Bogurodzicy w Jerozolimie

Zgodnie ze starą tradycją, w Jerozolimie uroczystości jednego z wielkiego dwunastu świąt - Zaśnięcia Bogurodzicy – zaczynają się już 25 sierpnia (12 sierpnia wg starego stylu) wielką procesją z kaplicy przy Bazylice Zmartwychwstania Pańskiego do cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy w Getsemani, gdzie znajduje się Jej grób; trasa wiedzie przez Via Dolorosa (Drogą Krzyżową). Powodem tej procesji jest przeniesienie z jednej świątyni do drugiej szczególnej ikony Bogurodzicy, która przedstawia Ją śpiącą, troszkę przypominającą figurkę. W cerkwi Zaśnięcia ikona dorocznie pozostaje aż do oddania święta, tj. 5 września, po czym zostaje odniesiona do kaplicy przy Grobie Pańskim.

Procesja rozpoczęła się o piątej nad ranem. Przewodniczył jej, niosący wspomnianą ikonę, igumen Getsemani Nektariusz, a towarzyszyło mu kilku biskupów Patriarchatu Jerozolimskiego, licznie zgromadzony kler, mnisi i mniszki. W procesji uczestniczyło wielu pielgrzymów z różnych krajów, chcących w szczególny sposób oddać cześć Bogurodzicy, zwrócić się do Niej z prośbą, podziękowaniem, jakimś problemem. W trakcie śpiewano dwa hymny święta: troparion „W narodzeniu Twoim” (cs. W rożdestwie Twoim) oraz eksapostilarion „Apostołowie z krańców świata” (cs. Apostoli ot koniec) po arabsku, grecku, a także innych językach narodów tradycyjnie związanych z Prawosławiem. Procesja przechodząc przy monasterach św. Aleksandra Newskiego, św. Anny oraz św. Stefana zatrzymywała się na chwilę przy każdej ze świątyń, by kapłani mogli wygłosić modlitwy przebłagalne. Po dotarciu do celu, ikona została złożona do grobu Bogurodzicy i udostępniona wiernym do adoracji. Po tym, w getsemańskiej kaplicy Bogurodzicy w Małej Galilei, sprawowano Boską Liturgię – tradycja podaje, że to w tym miejscu anioł posłany przez Boga wyjawił Bogurodzicy, iż wkrótce dostąpi zaśnięcia.

Dwa dni później, w wigilię święta, o 6:30 w cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy w Getsemani rozpoczął się jeden z najbardziej charakterystycznych obrzędów tego święta nie tylko w Palestynie, ale i wielu innych miejscach. Był to tzw. Lamentacje, znane też pod nazwą Stacji, Pieśni Pochwalnych bądź też czynu pogrzebu Bogurodzicy. Nabożeństwo to, pod względem struktury, treści hymnów i ich melodii jest paralelnym do Jutrzni Wielkiej Soboty sprawowanej przed płaszczenicą Chrystusa (tj. Jego wizerunkiem w grobie). W Jerozolimie, jak co roku, przewodniczył mu zwierzchnik tej lokalnej Cerkwi – patriarcha Teofil III. Obrzędy rozpoczęły się patriarszą procesją do wspomnianej świątyni, i po obłaczeniju, tj. nałożeniu stosownych szat liturgicznych, nastąpiło właściwe nabożeństwo Lamentacji, na które składa się śpiew krótkich troparionów przypisanych do najdłuższego psalmu – 119 podzielonych na trzy stacje, z których każda ma osobną melodię, a pomiędzy nimi kapłan wygłasza krótką ektenię, Eulogitaria (cs. tropary po nieporocznych) Zaśnięcia Bogurodzicy na ton 5 oraz procesja z płaszczenicą Bogurodzicy (w Jerozolimie rolę tę pełni wspomniana wcześniej ikona). Wszystkie hymny odśpiewano w języku greckim. W tradycjach południowych, a zwłaszcza greckiej i arabskiej, wierni darzą wielkim nabożeństwem zarówno Lamentacje Wielkiej Soboty, jak i przed płaszczenicą Bogurodzicy, dlatego też w śpiewie wspierali oni kapłanów. Okolicznościowe kazanie wygłosił przybyły specjalnie na tę uroczystość metropolita Seres Teologsa z autokefalicznej Cerkwi greckiej. Mówił on m. in. o roli Bogurodzicy jako matki Zbawiciela oraz jej wiecznym pośrednictwie pomiędzy Synem a każdym wiernym prawosławnym chrześcijaninie. W tym miejscu można obejrzeć nagranie tego nabożeństwa.

Tego samego dnia wieczorem w tej samej cerkwi sprawowano świąteczną Wieczernię, której przewodniczył metropolita Zambii Joachim z Patriarchatu Aleksandrii. Zgodnie z bizantyjskim obyczajem, doksastikon tego święta „Apostołowie na polecenie Najwyższego” (cs. Bogonaczalnym manowienijem) został odśpiewany na wszystkie osiem tonów (cs. głasów). Hymn ten wykonał psalmista Bazyliki Zmartwychwstania, archimandryta Arystobul.

Na sam dzień święta, tj. 28 (15) sierpnia, również w getsemańskiej cerkwi Zaśnięcia Bogurodzicy, Boską Liturgię celebrowali patriarcha Teofil wraz z innymi hierarchami Cerkwi jerozolimskiej, metropolitą Zambii oraz kapłanami przybyłymi z Grecji, Rosji, Ukrainy, Białorusi i Cypru. Śpiewały dwa chóry: arabski pod kierownictwem Jerzego Kamara oraz grecki, którym dyrygował archimandryta Arystobul. Na Liturgię przybyły rzesze wiernych, którzy ze szczególną pobożnością przykładali się do ikony Bogurodzicy przedstawiającej Jej zaśnięcie. Nie zabrakło także greckich dyplomatów. Świąteczne kazanie w języku greckim, w trakcie koinokionu (cs. zapriczastia) – przyjmowania Eucharystii przez kler, wygłosił patriarcha Teofil.

Na podstawie: jp-newsgate.net

— Dominika Kovačević