Teodora, cesarzowa Konstantynopola (ok. 867)

TEODORA, cesarzowa, sprawiedliwa (Prawiednaja Fieodora, carica greczeskaja), 11/24 lutego, zm. ok. 867

Urodziła się około 800 r. w Paflagonii w Azji Mniejszej. Kiedy wybuchły prześladowania ikon i relikwii, jej rodzice pozostali przy swej wierze. Podobnie uczyniła córka. Gdy w 826 r. zmarł cesarz Michał II, rządy objął jego syn Teofil, który wziął sobie za żonę Teodorę. Nowy cesarz był jeszcze większym od swych poprzedników zwolennikiem ikonoklazmu. Zupełnie odsunięta od rządów Teodora bardzo ubolewała z tego powodu. Zajmowała się wówczas prawie wyłącznie wychowywaniem siedmiorga dzieci.

W 842 r. zmarł cesarz Teofil. W zastępstwie trzyletniego Michała, przygotowywanego na następcę tronu, rządy w charakterze regentki objęła jego matka - Teodora. Od razu dekretem odwołała prześladowania ikon i relikwii, nakazała otworzyć więzienia i uwolnić znajdujących się w nich przeciwników ikonoklazmu. W następnym roku zwołała w Konstantynopolu synod, który potwierdził dekret VII Soboru Powszechnego w Nicei (787 r.), potępiającego herezję obrazoburców. Na pamiątkę zakończenia wieloletnich prześladowań ustanowiła święto Ortodoksji, do dziś obchodzone w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu, jako Triumf Prawosławia.

Kiedy władzę w państwie przejął syn cesarzowej - Michał, Teodorę przymusowo osadzono w Monasterze św. Eufrozyny. Tam prowadziła żywot typowo mniszy. Zmarła po ośmiu latach, około 867 r.

W ikonografii święta przedstawiana jest w bogato zdobionych cesarskich szatach z koroną na głowie, spod której na ramiona i plecy spada jasna chusta. W jej stroju zwykle dominuje kolor czerwony i niebieski. Elementem wyróżniającym jej postać spośród innych świętych koronowanych kobiet jest trzymana w obu dłoniach ikona Zbawiciela, którą w niektórych ujęciach zastępuje krzyż.

Imię Teodora jest odpowiednikiem męskiego imienia Teodor - z gr. "dar Boga".

opr. Jarosław Charkiewicz