Prawo kanoniczne
Oprócz sformułowań dogmatycznych, Sobory Powszechne ustanawiały również kanony, które dotyczyły zagadnień organizacji i dyscypliny Kościoła. Kanony ustalane były również przez sobory lokalne i poszczególnych biskupów.
Pismo Święte
Przyjrzyjmy się po kolei różnym formom zewnętrznym, w których wyrażona jest Tradycja: Pismo Święte Pismo Święte i Kościół. Kościół chrześcijański jest Kościołem Pisma Świętego – prawosławie przekonane jest o tym równie mocno, jeśli nie jeszcze bardziej stanowczo, jak protestantyzm.
Ojcowie Kościoła
Postanowienia soborów muszą być rozpatrywane w szerszym kontekście Ojców. Jednak podobnie jak w przypadku soborów lokalnych, Kościół ocenia ich selektywnie – poszczególni autorzy niekiedy błądzili lub też wypowiadali sprzeczne opinie.
Liturgia
Kościół prawosławny nie okazuje tak wielkich skłonności do ustalania formalnych definicji dogmatycznych, jakie przejawia Kościół rzymskokatolicki. Błędne jednak byłoby mniemanie, iż przez to, że jakieś wierzenia nigdy nie zostały przez prawosławie wyraźnie ogłoszone jako dogmat, nie są one częścią…
Ikony
Tradycja Kościoła wyrażana jest nie tylko poprzez słowa, nie tylko poprzez czynności i gesty podejmowane podczas nabożeństwa, ale również za pośrednictwem sztuki – poprzez linie i kolory świętych ikon.
Teologia nabożeństwa
"Najważniejsze - stwierdza biskup Teofan Zatwornik - to stać przed Bogiem z umysłem w sercu i trwać w tym staniu nieustannie w dzień i w nocy, aż do końca życia". W tej zwięzłej, acz dalekowzrocznej definicji nabożeństwa, biskup Teofan podkreśla trzy elementy: pierwszy stanie przed Bogiem, to…
Modlitwa osobista
Modlitwie liturgicznej towarzyszy osobista modlitwa w domu – odmawiane przed ikonami wspólnie przez całą rodzinę, lub przez każdego z jej członków indywidualnie codzienne modlitwy poranne i wieczorne. Zebrane są w specjalnych modlitewnikach.
Posty
Obok świąt w prawosławnym kalendarzu liturgicznym pojawiają również posty. Postrzegając osobę człowieka jako jedność ciała i duszy, Kościół prawosławny zawsze nalegał na to, iż ciało musi być kształtowane i utrzymywane w dyscyplinie tak samo jak dusza.
Chrześcijański rok liturgiczny
Gdyby ktoś zechciał zapoznać się z treścią nabożeństw liturgicznych Kościoła Anglii, wystarczy (w każdym razie teoretycznie) sięgnąć po dwie księgi – Biblię i The Book of Common Prayer (lub też Alternative Service Book); w przypadku Kościoła rzymskokatolickiego również niezbędne są tylko dwie…
Bóg w Trójcy
Naszym programem społecznym, powiedział rosyjski myśliciel Fiodorow, jest dogmat o Trójcy. Prawosławie najbardziej żarliwie wierzy, że dogmat o Trójcy Świętej nie jest jedynie elementem „górnolotnej teologii” zastrzeżonej dla wąskiej grupy naukowców, ale czymś, co ma żywe, praktyczne znaczenie dla…
Symbolika cerkwi
Czym właściwie jest symbolika? Można zdefiniować ją jako pośrednie, dokonywane za pomocą obrazów, wyrażenie tego, co nie może być przedstawione bezpośrednio w materialnej czy werbalnej formie, albowiem w obliczu prawdy, którą usiłuje wyrazić, wszelkie inne sposoby są niewystarczające i bezsilne.
Nawrócenie Słowian
CYRYL I METODY Połowa IX wieku była dla Konstantynopola okresem wytężonej działalności misyjnej. Uwolniony w końcu od długiej walki z obrazoburcami Kościół w Bizancjum skierował swe siły ku nawracaniu pogańskich Słowian, którzy zamieszkiwali tereny za północną i północno-zachodnią granicą Cesarstwa…
Duch Święty
W swym działaniu pośród ludzi druga i trzecia Osoba Trójcy wzajemnie się uzupełniają. Zbawcze dzieło Chrystusa nie może być brane pod uwagę bez uświęcającego działania Duch Świętego. Jak powiedział św.
Jezus Chrystus
Wcielenie to akt Bożej miłości do człowieka (gr. philanthropia), Jego współczującego miłosierdzia wobec ludzi. Rozważając o Wcieleniu z tego punktu widzenia, kilku wschodnich autorów posunęło się do stwierdzenia, iż nawet gdyby do upadku człowieka nigdy nie doszło, Bóg w Swej miłości do…
Wielka schizma
Pewnego letniego popołudnia 1054 roku, gdy w świątyni Mądrości Bożej (gr. Hagia Sophia) w Konstantynopolu miało się rozpocząć wieczorne nabożeństwo, kardynał Humbert i dwaj inni legaci papieża weszli do środka i skierowali się do sanktuarium. Nie przyszli jednak po to, aby się modlić.
Kościół prawosławny a powrót do jedności chrześcijan
Kościół prawosławny z pełną pokorą wierzy, iż jest „jednym, świętym, katolickim i apostolskim Kościołem”, o którym mówi Symbol Wiary i takie właśnie jest fundamentalne przekonanie, którym kierują się prawosławni w swych relacjach z innymi chrześcijanami.
Nauczanie i nabożeństwo
W ruskiej Powieści minionych lat znajduje się opowieść o tym, jak Włodzimierz, książę Kijowa, będąc jeszcze poganinem zapragnął dowiedzieć się, która religia jest prawdziwa i w tym celu rozesłał swych posłów, aby po kolei odwiedzali różne kraje świata.
Przewodnictwo duchowe w prawosławnym chrześcijaństwie
Kiedy po raz pierwszy wspinamy się na wysoką górę, powinniśmy trzymać się znanego szlaku; dobrze byłoby, gdyby towarzyszył nam przewodnik, ktoś, kto był tam już wcześniej i jest obeznany z drogą. Tego rodzaju towarzystwo i przewodnictwo jest rolą "abba" czy duchowego ojca, którego Grecy nazywają…
Święte ikony
Spory wokół Osoby Chrystusa nie zanikły wraz z ogłoszeniem postanowień Soboru w 681 roku, ale w odmiennej postaci pojawiły się ponownie w VII i VIII wieku. Zmagania skupiły się wówczas na świętych ikonach, obrazach Chrystusa, Bogarodzicy i świętych, które były przechowywane i czczone zarówno w…